Maandag 28 Juli 2014 - 13:39:38

 

Boek: Touwtje springen met oma

A. ten Brink

De oma van Sofie woont in een woonzorgcentrum en heeft dementie. Mensen met dementie vergeten veel dingen en doen soms een beetje gek. De oma van Sofie bijvoorbeeld vergeet dat ze al gegeten heeft en wordt dan heel boos. Of ze danst midden in de nacht vrolijk door haar kamer.

Sofie en haar mama bezoeken oma elke week. Soms gaat het niet goed met oma en begrijpt Sofie niet wat er gebeurt. Ook haar mama wordt er verdrietig van. Maar oma heeft ook goede momenten, dan gaan ze samen touwtje springen en doen ze allerlei leuke dingen. Oma kan de juiste woorden niet meer vinden, maar ze laat wel merken dat ze het fijn vindt om bezoek en liefdevolle aandacht te krijgen.

In een weblink bij het boek wordt dieper ingegaan op de vele uitdagingen die we tegenkomen in het omgaan met een persoon met dementie. Dementie is een problematiek die voor kinderen moeilijk te begrijpen is. Dit prentenboek wil een praktisch instrument zijn om kinderen op gepaste wijze te informeren en te begeleiden.

>> Meer info & bestellen

 

Feel my Love: portret van mensen met dementie

When memories fade, music remains

‘Feel my Love’ is about loving and letting go.
It is a film that looks beyond what is lost with wonder and lightness, carried by music.'

In de documentaire 'Feel my love' portretteert Griet Teck mensen met dementie.

Gedurende drie seizoenen volgde ze een aantal bewoners van 'Huis Perrekes'. 
'Feel my Love' gaat over liefhebben en loslaten. 

Meer informatie, speeldata & Trailer (officiële pagina van de documentaire)

 

Matthias Schoenaerts schreef een ontroerende brief over zijn vader Julien in De Morgen (27-9-2014)

Een fragment waarin Matthias schrijft over dementie:

“Buiten onze wil om hebben derden op een gegeven moment beslist om mijn vader naar een rusthuis te brengen. Al zijn prikkels waren weg, ik heb hem er langzaam zien wegkwijnen.
Dementie is eigenlijk wondermooi, maar onze perceptie ervan is beperkt. We kijken vooral naar wat er niet meer is. Het is niet omdat het gevoel en het denken niet meer de vorm van woorden krijgt, dat het ophoudt. Ze uiten zich onder een andere vorm. Een zachtere vorm. Als je voor hen de woorden vindt, krijg je een glimlach terug of een flonkering in de ogen. Het bewustzijn is er dus nog. Mijn vader was iemand die op nederige manier zijn lot droeg. Ook in zijn stervensproces. Hij heeft alles aanvaard.
Hugo Claus heeft de regie in eigen hand gehouden, mijn vader heeft de regie in de handen van het universum gelegd. Altijd en overal leefde hij voor de absolute overgave. Laten we vooral onthouden hoeveel moed daarvoor nodig is.”

Lees de volledige brief op de website van De Morgen
Lees Joris Vandenberghes (Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven) reactie op de brief: "Mooier hoorde ik zorg voor en waardigheid van mensen met dementie nooit beschrijven" (website van De Morgen).
 

Zorgen voor de spirituele dimensie van ouderen met dementie

In 2008 publiceerde het Davidsfonds een boek met de titel ‘Verborgen diepte. Zorgen voor de spiritualiteit van ouderen met dementie.’ (zie ook hieronder bij Interessante literatuur)

De auteurs van het boek - Anne Vandenhoeck, Heidi De Clercq en Bart Fivez - gingen op zoek naar een creatief pastoraat met dementerende mensen. In het boek werden, naast een visie op pastoraat bij dementie, heel wat groepsactiviteiten gepresenteerd die door de pastores van het wzc Betlehem in Herent in het leven werden geroepen.

Het boek is niet meer in de handel en daarom kunnen de spelen van de groepsactiviteiten nu op Elisabeth gevonden worden. De groepsactiviteiten zijn gericht op bewoners met beginnende en matige dementie.

Vind hier de uitleg over de groepsactiviteiten (pdf)

Voor de afdrukken van de spelen:


Music For Life 2012 en KU Leuven zetten thematiek dementie centraal

MUSIC FOR LIFE

We hadden deze keer geen geld nodig, maar jullie engagement!" Dit statement vatte perfect de nieuwe editie van Music For Life samen. Niet ver van huis deze keer, maar in Vlaanderen. "Het taboe rond dementie doorbreken, genuanceerde beeldvorming van dementie op de agenda zetten, daar gaan we voor", vat Studio Brussel-nethoofd Jan Van Biesen samen. Herbeleef Music For Live 2012 hier: http://www.stubru.be/programmas/musicforlife/dehoogtepuntenvanmusicforlife2012

 

Mantelzorgster Rita op Studio Brussel over dementie (december 2012)

Dementie wordt in ons land nog vaak zo veel mogelijk achter gesloten deuren gehouden. Daar wil Music For Life iets aan doen. Rita is mantelzorgster en verzorgt ook haar man met dementie. "Zeg nooit dat mensen met dementie geen emoties meer hebben."

Bekijk en beluister haar pakkende getuigenis.

Ga hier naar de pagina op Elisabeth over mantelzorg.

naar boven

KU LEUVEN

'We moeten de samenleving dementievriendelijk maken'
 

Samen met Music for Life wil ook de KU Leuven dementie in de schijnwerpers zetten. België telt momenteel ongeveer 170.000 mensen met dementie, tegen 2050 zullen het er meer dan 300.000 zijn. Hoog tijd dat het taboe rond de ziekte doorbroken wordt. Mathieu Vandenbulcke, gerontopsychiater van de Geheugenkliniek van UZ Leuven, was één van de sprekers op een academische infoavond rond dementie, op 11 december.

""Een vroege diagnose is cruciaal: vaak zit de patiënt al een tijd met een gevoel van schaamte en van persoonlijk falen."

Lees hier het interview met Mathieu Vandenbulcke.

Youtube-filmpje: Try-out toneelstuk voor personen met dementie

Youtube-filmpje: Try-out toneelstuk voor personen met dementie. Drie superenthousiaste gepensioneerde leerkrachten richtten een interactief muzikaal theatergezelschap op onder de naam 'Driël'. Hun eerste theaterstuk 'Freeltje' werkten zij uit specifiek voor personen met dementie. Uit een eerste try-out in het het wzc Sint-Jozef in Gent bleek dat de bewoners zichtbaar genoten van de muziek, de dans en het verhaal. Na het optreden werd het geheel deskundig besproken en geëvalueerd door Christian Verelst, de coördinator van het expertisecentrum Paradox. www.drie-el.be.

naar boven

Filmje 'Iedereen beroemd' over zorgen voor een demente ouder

Bekijk hier het filmpje van het tv-programma Iedereen Beroemd over het zorgen voor een demente ouder.

"Zorgen voor elkaar brengt minder zorgen voor jezelf."

Blogje van Lieve: 'Het vuur staat op, maar de pot is leeg'

Vijf na drie in het bejaardentehuis waar mijn grootmoeder verblijft. Ze heeft Alzheimer en kent mijn naam niet meer. Toch gaat ze met me mee als ik vertel dat ik naar de mis ga. Stil zit ze voor zich uit te kijken. De stoelen zijn zacht en breed, maar piepen en schuiven met een hels kabaal. Ik vraag me af of ze nog wel weet waar de mis om gaat. Ze spreekt amper. Haar twee zoons zitten plechtig naast haar. Af en toe kijkt ze naar hen, maar ook ik weet dat ze niet meer weet wie ze zijn.

Lees meer op de Elisabethblog.

naar boven

Radiofragment 'contactkoor' in het Woonzorgcentrum Den Olm

Sinds september zingen dementerende bejaarden in het contactkoor De Regenboog. "Twee jaar geleden hadden we een gelegenheidskoortje om de kerstvieringen op te luisteren", zegt directeur Dirk Van Herpe. "Een van die mensen lanceerde het idee om een koor te starten voor demente personen. Om de 14 dagen hebben we een zangvoormiddag georganiseerd met vrijwilligers. Het was een kleinschalige samenkomst met Filip Zutterman, de pastor van het Imeldaziekenhuis en Koen Kerremans, diensthoofd cardiale revalidatie van het Imeldaziekenhuis.Na contact met de organisatie Koor en Stem en het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen, werd besloten dit initiatief uit te breiden tot heel Vlaanderen." "Het is gebleken dat muziek uit de tienerjaren het langste bijblijft", zegt Filip Zutterman. ‘Het zich herinneren van oude liedjes, stimuleert dan weer andere delen van het geheugen en zo zie je de mensen opleven. (Bron: Het Nieuwsblad online)

Luister hier naar een VRT-radiofragment over het contactkoor.

naar boven

Artikel: Paus vraagt zorg en respect voor dementerende zieken

BRUSSEL (KerkNet/Kathpress) – 24 november 2013 - Paus Franciscus roept op tot meer respect voor dementerende zieken en een sterkere ondersteuning van hun families. “Zij hebben niet alleen nood aan medische verzorging, maar evenzeer aan menselijke zorg en aandacht.” De paus deed zijn oproep tot de deelnemers van het congres van de Pauselijke Raad voor de Gezondheidszorg over ‘De kerk ten dienste van zieke bejaarden’ met zevenhonderd specialisten uit de medische, wetenschappelijke en theologische wereld.

Lees hier het volledige artikel op Kerknet.

Artikel: Waardigheid van mensen met dementie. Een profetische taak van de pastor

Auteur: Lien Mahieu (Bron: Pastorale Perspectieven 150, Pastorale zorg en suïcide)

Er wordt in onze maatschappij veel gesproken over waardigheid. In het kader van dementie wordt vaak gesproken over de mensonwaardigheid van de ziekte. In de discussie over euthanasie bij mensen met dementie schermen voor- en tegenstanders bijvoorbeeld met de term waardigheid. Voorstanders van euthanasie vinden het leven maar menswaardig als er voldoende levenskwaliteit gegarandeerd is, als de persoon in kwestie geen lijden en angst kent. Dit is wat Didier Pollefeyt en An Haekens in een opiniestuk in de Standaard ‘autonomie tot in het absurde’ noemen. Mensen willen volledige controle over hun leven en over hun eigen levenseinde. Tegenstanders van euthanasie definiëren menselijke waardigheid als respect voor de menselijke persoon en dit is maar mogelijk door de verbeeldingskracht “om in ieder menselijk lichaam – hoe gekneusd en geknakt, verschrompeld of verminkt ook – een persoon te zien en niet louter een ervaringsmachine die maar beter wordt afgeschreven”. Lees hier het hele artikel (pdf-formaat).

naar boven

Artikel: Zingeving bij geriatrische patiënten. Stimulatie van religieuze verbeelding via ritualisatie

Savelkoul, F.H.M.G. (2010). Zingeving bij geriatrische patiënten. Stimulatie van religieuze verbeelding via ritualisatie. Handelingen. Tijdschrift voor Praktische Theologie. 37ste jaargang / 2, p.50-61, website: www.handelingen.com

Vind hier de pdf-versie van het artikel

Wat krijgen demente mensen nou mee van pastorale aandacht? Gesprekken worden gevoerd, rituelen aangeboden… Het blijft een mysterie wat er zich precies in het bewustzijn van demente mensen afspeelt. Dat mensen altijd – in welke toestand zij zich ook bevinden – van waarde blijven, is een belangrijk pastoraaltheologisch uitgangspunt. Tegelijkertijd mogen we niet de uitdaging naast ons neerleggen om te onderzoeken wat aangeboden prikkels bij dementerenden teweegbrengen. Lees hier het hele artikel.

naar boven

Artikel: Het echte afscheid is pas bij de dood 

Artikel van Marjon Weijzen in Het Uitvaartwezen, november 2010.

Het is een schrikbeeld voor velen: dement worden. De kans erop is twintig procent. Nog veel meer mensen verliezen een ouder of partner aan dementie. En dat aantal zal alleen maar groeien. Volgens prognoses van Alzheimer Nederland lijdt in 2050 meer dan een half miljoen Nederlanders aan deze ziekte. Rieke Mes specialiseerde zich in de zielzorg voor dementerenden. Lees hier verder.

naar boven

Artikel: "Oprecht zijn, mensen graag zien en aanvoelen"  

Artikel van Lieve Wouters in Kerk & Leven, 29 september 2010 (pdf-versie)

In dit artikel praat Geert Ballegeer, pastoraal animator in rvt Sint-Jozef in Deinze, over zijn liefde voor personen met dementie en hoe hij probeert hen met 'goede' zorg te omringen. De passages in het artikel die specifiek de thematiek van dementie aanraken zijn in kleur gemarkeerd. Lees hier het artikel

naar boven

Artikel: "Van acute naar chronische zorg: transitieplan dementie moet thuisondersteuning een boost geven."

We staan voor grote wijzigingen in de gezondheidssector: we maken een verschuiving mee van acute naar chronische zorg. Hierbij moeten we de keuze maken voor een goede geïntegreerde zorg waarbij de patiënt en zijn mantelzorger het vertrekpunt zijn. Een van de meest opkomende chronische ziektes is dementie. Vlaanderen telt momenteel 100.000 personen met dementie, waarvan 65% thuis woont omringd door mantelzorgers en familieleden. Dat aantal zal tegen 2020 stijgen met 30%. Uit een recente bevraging van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen (i-Vox 2014) bij 1.000 Vlamingen blijkt dat er meer dan ooit nood is aan structurele ondersteuning op maat van personen met dementie en mantelzorgers. “Vandaag lanceren we het transitieplan ‘Dementiekundige basiszorg in het natuurlijk thuismilieu’, dat de deskundigheid in het thuismilieu moet verhogen. Het doel van dat plan is om elke persoon met dementie en zijn mantelzorger tijdig en correct te ondersteunen”, aldus minister Vandeurzen. Lees hier het artikel.

Artikel: Erfgoedsector op de bres voor dementie: Helende herinneringen.

 

Door Eric Bracke - Het is niet omdat een medische doorbraak op zich laat wachten dat we geen vooruitgang kunnen boeken in de omgang met mensen met dementie. We kunnen hun gevoelens van angst en isolement temperen. Bovendien kunnen mantelzorgers toch nog zinvolle contacten hebben met iemand die vergevorderde dementie heeft. Het wondermiddel heet reminiscentie via erfgoed en muziek. Lees hier het artikel. 

naar boven

Pastorale Perspectieven: Spiritualiteit van het ouder worden

Download hier de volledige online versie van dit nummer (pdf)

Een aantal interessante artikels uit dit nummer (PP 136, 2007) die met het thema dementie verbonden kunnen worden, in het bijzonder het artikel van Annick Pollefoort:

  • Oud en versleten? — Pieter Vandecasteele (p.3)
  • Spiritualiteit en ouder worden - Hinderpalen of bondgenoten ? — Ria Grommen. Proberen op een constructieve, creatieve manier je leeftijd te dragen is een opdracht voor ieder mens in iedere leeftijdsfase. Maar naarmate de leeftijd vordert liggen de dingen toch wel moeilijker. Onvermijdelijk komt de confrontatie met de beperktheid van je eigen levenstijd en ook je mogelijkheden blijken steeds meer begrensd. Wat doen mensen met dit weten en met de soms pijnlijke ervaringen in het ouder worden? Hoe komt het dat de ene mens bitter wordt en verstart tot een karikatuur van zichzelf en dat de andere uitgroeit tot een ‘schone oude mens’, bij wie je graag op bezoek gaat? Kan geloof of spiritualiteit die groei naar levensvervulling ondersteunen? Wat kan je als pastor in dit proces betekenen? (p. 5)
  • Spiritualiteitbeleving in een woon- en zorgcentrum - Ervaringen en bedenkingen — Annick Pollefoort. In het doorsnee woon- en zorgcentrum wonen heel veel verschillende mensen: oudere en jongere bewoners, mensen die lijden aan dementie, maar ook comapatiënten en – vaak erg jonge – mensen met een niet-aangeboren hersenletsel. Deze diversiteit brengt een grote verscheidenheid mee in de spiritualiteitbeleving. Annick Pollefoort beschrijft deze diversiteit, geeft er duiding aan en plaatst vanuit haar ervaring als pastor vraagtekens bij de vanzelfsprekendheden die meespelen in de pastorale begeleiding. De twijfels en vragen, de dankbaarheid en bewondering zullen voor pastores in de ouderenzorg vast en zeker herkenbaar zijn. (p. 14)
  • Eerder Jesaja dan Jeremia. Reflecties over spiritualiteit van en bij ouderen — Hugo Verhenne. Het laatste woord van dit themadeel over de spiritualiteit van het ouder worden gaat naar Hugo Verhenne, voorzitter van OKRA. Vanuit een persoonlijk gezichtspunt gaat de auteur op zoek naar een omschrijving van wat spiritualiteit is. Poëzie, Bijbel en eigen ervaring zijn hierbij de leidraad. Daarna wordt een competentieprofiel ontplooid voor de spirituele begeleiding van ouderen. (p. 46)

Ga hier naar de volledige inhoud van dit nummer.

naar boven

Twee ethische adviezen van Zorgnet Vlaanderen die thematiek expliciet aanraken

Advies 6: Kunstmatige voedsel- en vochttoediening in de ultieme terminale fase bij dementerende personen

In dit advies worden concrete oriëntaties aangereikt die hulpverleners kunnen helpen om goede beslissingen te nemen inzake de kunstmatige voedsel- en vochttoediening in de terminale fase bij dementerende personen. Naast de concrete oriëntaties in verband met de besluitvorming biedt de visietekst een overzicht van de onderliggende ethische argumentaties die de uiteindelijke opties moeten ondersteunen.

Vind hier meer over dit advies op de website van Zorgnet Vlaanderen

Advies 10: Euthanasie bij personen met dementie. Een principieel standpunt

In dit advies wordt een grondige bezinning doorgevoerd over het thema van euthanasie bij personen met dementie. In de visietekst wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken inzake dementie, de ervaringen uit Nederland, de fundamentele waardeopties op basis waarvan een ethisch standpunt werd ingenomen, en concrete oriëntaties voor de zorgpraktijk.

Vind hier meer over dit advies op de website van Zorgnet Vlaanderen

Ga hier naar de pagina met alle ethische adviezen van Zorgnet Vlaanderen en van het Vlaams Welzijnsverbond

naar boven

Mariale bezinning voor mensen met dementie

Benodigdheden:
•Mariabeeld
•Bloemen
•Kaarsen
•Wijwatervat en kwispel of schaal gevuld met water
•Stuk rots van de Lourdesgrot
•Stenen
•Klimop
•Muziekinstrument (ev. CD met de betreffende liederen)

Lees meer op deze pagina  (Bron: Lien Mahieu)

Lees ook: Woon- en zorgcentra spelen bewust in op de Mariaverering bij ouderen (Kerk & Leven) Citaat: "Dementerende bewoners worden rustig wanneer we een kaars aansteken en er op de achtergrond zachte muziek speelt. Datzelfde effect heeft de herhaling bij het bidden van een paternoster."

naar boven

Unieke Foton-cd voor genuanceerde beeldvorming rond dementie

Foton biedt een unieke cd aan die wil bijdragen tot een genuanceerde beeldvorming en dementievriendelijke omgang. De opbrengst van de cd gaat integraal naar de thuisbegeleidingsdienst dementie van Foton. Foton ijvert sinds 15 jaar voor een volwaardige thuisbegeleiding van mensen met dementie en hun familie.  Nieuwsgierig? Beluister het titellied ‘Je liefde nog’ op Youtube.

Interesse in de cd? Neem contact op met foton@dementie.be.

Film: 'Verdwaald in het geheugenpaleis'

'Verdwaald in het geheugenpaleis' is een documentaire film over leven met dementie doorheen de ogen van mensen met dementie. Ze wonen samen in een flat, onder continue begeleiding en verzorging. Deze flat heet Iduna en is een wat ongewone leefgroep van De Bijster, een wooncentrum voor mensen met dementie in Essen, België. De acht bewoners van Iduna bevinden zich in – wat wetenschappelijk geldt als - de eerste fase van de ziekte. Vlagen van luciditeit, vergetelheid en afwezigheid wisselen elkaar voortdurend af.

naar boven

Film: 'Dark Horse'

‘The Dark Horse’ is een dramatisch verhaal over strijd en overwinning. Dana, ongeveer 30 jaar oud, is balletlerares in Seattle. Als ze hoort dat haar vader steeds erger begint te dementeren, keert ze met tegenzin terug naar haar ouderlijk huis op een eiland vlak bij Canada.

Bij aankomst ontdekt ze dat het huis op het punt staat onteigend te worden. Dana ziet nog maar één manier om de farm en het gezin te redden: ze zal het onberekenbare paard van haar moeder moeten temmen, zodat ze een gooi kan doen naar de hoofdprijs in de grootste dressuurwedstrijd van het jaar. Tegelijkertijd moet ze een einde maken aan de vete tussen haar broers en iemand met een gebroken hart weer in het leven geven …

naar boven

Gelegenheidsnummer Collationes  

Uit: Collationes 39 (2009) nr. 4

Ter gelegenheid van de emeritaatsviering van prof. Kristiaan Depoortere op 19 november aan de KU Leuven wordt een themanummer van Collationes samengesteld onder de noemer: ‘Zorg voor de kwetsbare mens’. Via verschillende invalshoeken wordt het thema benaderd: vanuit de problematiek rond lijden en kwaad; caritas en gezondheidszorg; pastorale omgang met kwetsbare mensen… Hier kan je de inhoud van dit nummer bekijken.

In het bijzonder is er het artikel van Anne Vandenhoeck met als titel Stille zaterdag in de zorg voor mensen met dementie. Een 'en toch' vanuit pastoraaltheologisch perspectief. Anne Vandenhoeck legt haar keuze voor haar artikel over pastorale zorg met mensen met dementie als volgt uit: "De keuze van onze bijdrage aan dit nummer van Collationes, dat opgedragen wordt aan professor emeritus Kristiaan Depoortere, is gebaseerd op meer dan twintig jaar vertrouwdheid met zijn werk. Dit artikel belicht twee aspecten daarvan. Een eerste is zijn grote bewogenheid voor mensen die gekwetst zijn in lichaam of geest. Deze bewogenheid loopt als een rode draad doorheen zijn beroepsleven: van aalmoezenier in het legerziekenhuis tijdens zijn diensttijd tot vicaris van Caritas in Brugge. Maar buiten alle functies om geeft professor Depoortere veel van zijn eigen tijd aan het begeleiden en opvangen van gekwetste mensen. Vandaar de keuze om te schrijven over één van de meest kwetsbare en steeds groter wordende groep in de samenleving vandaag: de groep van mensen met dementie. Zorgen voor hen is geen evidentie en stelt familieleden, leefomgeving, zorgverleners en de samenleving voor grote uitdagingen. De confrontatie met mensen met dementie raakt vaak zo diep dat de vraag naar levensbeëindiging naar boven komt, zowel in de leefomgeving als in de maatschappij. En toch… Dat is meteen het tweede aspect dat onze bijdrage wil belichten: ‘en toch’ is de verzuchting en de uitdrukking van geloof die professor Depoortere zo vaak gebruikt om de hoop en het perspectief van het christendom uit te drukken in moeilijke en alledaagse situaties. Hij gebruikt het bijvoorbeeld als uitdrukking in vieringen waar hij als vormselheer iets over het christelijk geloof wil meegeven aan vormelingen. Een christen kan steeds zeggen: en toch! Eveneens kan hij het verzuchten bij een ogenschijnlijk hopeloos moeilijke situatie en zo meteen zichzelf motiveren om er blijven in te investeren. Deze ‘en toch’ is verbonden met de poëtische en metaforische benadering die professor Depoortere gebruikte in zijn lessen. Generaties studenten kunnen getuigen van zijn spelen met taal, zijn gebruik van symbolen en metaforen om de theorie in zijn cursussen te verklaren. Het ligt dan ook voor de hand dat we voor onze bijdrage een metafoor aanwenden om iets over de zorg voor mensen met dementie vanuit gelovig perspectief aan te halen." (...)

Dit los nummer is te verkrijgen door te mailen naar Hans.Vandenholen@kerknet.be.

naar boven

Interessante literatuur

Interessante websites

naar boven