Elisabethblog

Soms valt de hemel haast op ons hoofd…

…met verpletterende berichten van economische, politieke, humanitaire en ecologische crisissen tot kerkelijke standpunten die strikt aan de leer en weinig aan het leven vast lijken te hangen.

Kunnen we vrijuit ademen? De last van de schouders schudden? Inademen al wat leeft? Creatief omgaan met veelheid? Ruimte scheppen binnen en buiten?

Soms kan het zo verdomd eenvoudig:

“Maar de kapelaan barstte van verhalen met ruimte.
God is het begin van alles.
Voor God was er niets …
En Maria is zijn moeder.”^[1]

“Mensen zoeken niet zozeer hulp voor de dood, maar voor het leven.”^[1]

Een interessante gedachte, bijzonder in de psychiatrie, waar mensen vaak met suïcidegedachten spelen en de dood een belangrijk thema is.

Maar is het de dood zelf, of het verstrikt raken in het leven?

Pastores worden er vaak bijgeroepen wanneer de dood in het spel is. Rouwbegeleiding, palliatieve zorg, gesprekken over suicïdegedachten, herdenkingsrituelen na een overlijden, ondersteuning van medepatiënten en personeel …

Maar zou een pastor net niet diegene kunnen zijn die geassociëerd wordt met leven? Iemand waarbij je terecht kan met de vreugde van het dagelijkse, maar ook met de kleine frustraties. Waar je kan aankloppen als je lijdt aan het leven, ermee worstelt en er niet aan ten onder wil gaan.

Kan de pastor een re-animator worden?

Taart en thee, zo zaten we aan tafel. De ouders hadden ons al veel over hem verteld. Psychische problemen, kon niet zelfstandig wonen, werkte in een beschutte werkplaats, ging sporten met mensen met een verstandelijke beperking.

Het grote moment. Hij kwam de kamer binnen.

Haast als vanzelf werd hij bemoederd en bevaderd. Zijn encyclopedische kennis werd op vraag tentoongesteld. Geregeld werden zijn tussenkomsten in het gesprek afgedaan als irrelevant. De ontgoocheling was hoorbaar. “We hadden het graag anders gezien, maar …” “Dat kan niet. dat weet ge, het is anders verlopen dan gepland.”

Mijn man en ik wisselden een blik. Was die jongen schrander! Sociaal, nam initiatief, belezen, bracht interessante, relevante onderwerpen op tafel. Besefte hij, al was het maar een beetje, tot hoeveel meer hij in staat is?

Een volwassen man met zoveel potentiëel,

verpakt in een te kleine doos.

Voor altijd kind?

Een voet binnen, we schuiven aan
De kachel knettert, de te bewonderen baby knus op de arm van vrienden
En een levendige peuter die ons enthousiast vertelt
van Jezuke en Piet Piraat

Alles schreef WELKOM
Nog even zonder deuren
Niet alles gepolijst en afgewerkt
Een huis, twee kinderen, twee jobs …

En toch
Die avond geen zorgen, paniek of stress
Maar ongedwongen
Het leven
Zoals het is

Zoals het meer mag zijn

Late avond. Een gure buurt ergens in een buitenwijk van een Amerikaanse stad. Sirenes klinken buiten. Onophoudelijk kabaal… Dan weer een dreigende stilte.

Hij – een ‘incognito’ multimiljonair voor een week – voelt zich onwennig in een kaal klein huis. Wij met hem mee.

Luid gebonk op de deur.

Ingehouden spanning.

Raad eens?

De buurvrouw met een plantje, klaar om de kersverse buren welkom te heten!

Rijexamen: niet geslaagd. Al had ik het kunnen denken: nog kalm tot de instructrice zei: ‘Ik zie het, ge zijt op van de zenuwen’. Of hoe het woord ‘performativiteit’ dan een nieuwe betekenis krijgt.

Chocolade, dat was wel een zekerheid. Ofwel om het te vieren, ofwel om het verdriet weg te eten. Het werd het tweede.

Maar een ‘beloning’, ah nee …

Tot mijn man thuiskwam. En een uurtje later zaten we bij de chinees te genieten van een heerlijk menu, met voorbij zwemmende visjes. En dingen waarvan we niet wisten of ze leefden of niet (in het aquarium, godzijdank).

Ik verdiende het niet, en toch … kreeg ik bij de chinees zomaar een portie ‘genade’ op m’n bord!

Een gewone werkdag. Ik zet m’n fiets gezwind in het rek, en kijk even verbaasd. Op het bagagerek van de fiets naast me ligt een duif dood te wezen. Kopje naar beneden, lijfje op het rekje.

Alsof ie net uit de boom is gevallen. Of gesprongen, gevlogen? Was de heilige Geest het beu op onze faculteit en heeft ie ‘de geest gegeven’? Of was het een flauwe studentengrap dat beestje daar te deponeren? Was het de duif van de dramatische falende goochelaar in Toon Hermans’ “Tuif is toot menehr?”

Ik aarzelde, en nam dan voorzichtig – met een zakdoekje uiteraard, want met duiven weet je nooit – de duif op. Zo ‘duif-onwaardig’ lag ie erbij vond ik. Vreemd, zo’n pakje nog warme veertjes, zo’n frêle lichaampje. Ik legde ‘m onder de haag, dicht bij wat bladeren. Daar lag ie rustig.

De volgende dagen parkeerde ik weer gezwind m’n fiets. Zou m’n duif er nog zijn?

Ze lag er nog. Enigszins verbaasd was ik…

Alsof ik verwachtte dat een vriendelijke zwarte tuinman – à la ‘Morgan Freeman’ – na z’n uren het beestje zou zien, en vol compassie zou begraven, als het kon nog met een wit kruisje erbij. Alsof ik dat wel een taak vond voor God… voor een tuinman… voor een ‘Jezus na z’n uren’.

Van dan af parkeerde ik me elke dag, hoe gek het ook klinkt, zo dicht mogelijk bij ‘m’n duif’.

Tot de dag dat ze weg was…

En maar tegen beter weten in, hopen dat het toch Jezus na z’n uren was…

De inquisitie lijkt terug ‘in’.

‘Ketters in Vlaanderen’: zo herdoopten enkele moderne e-nquisiteurs in een handomdraai  de namen van gelovigen uit een petitie op hun vlammende website.

‘Laat uw kinderen niet besmetten met hun verderfelijke gedachten’. ‘Weiger sacramenten van deze priesters’.

Helaas, ik verzin het niet.

Spot u er eentje, zo’n dekselse ‘zogenaamd’ gelovige? Waarom geeft u ‘m niet meteen aan? Met speciaal ontworpen protestbrieven, speciaal voor de onorthodoxe herders, kunt u meteen terecht bij de bisschop of nuntius.

Zo gebruiksvriendelijk. Allemaal voor uw gemak.

En uw zieleheil … uiteraard.

Op de werkvloer lijkt de kloof met de theologie soms hemelsbreed. Lang heb je niet nodig om je theologische kennis in een klein koffertje te steken, dat je weliswaar met je meedraagt, maar weinig expliciet moet openen …

Mensen vragen vaak niet om een theologisch discours, dogmatische argumenten of liturgische achtergrond. ‘Theologische kennis’ lijkt ver weg …

Maar wat met wijsheid? Inzichten aan den lijve ondervinden, leren uit ervaring, betrokken luisteren, de brede context zien voorbij het onmiddellijke, verbondenheid …

Kan in de pastorale begeleiding wijsheid geen brug zijn tussen theologische kennis en de praktijk? Wijsheid van pastoranten, personeel, pastores, theologen, van mensen met ‘gezond verstand’.

Is het profiel van de pastor misschien niet dat van een ‘wijze’?

Wijsheid en kennis, het zijn geen synoniemen. Tijdens de opleiding ‘existentieel welzijn’ kwam het onderscheid ter sprake. Zo is wijsheid onder andere betrokken, toegepast, holistisch, contextueel, persoonlijk … Terwijl kennis eerder onpersoonlijk, onthecht, abstract en bij momenten zelfs superieur kan zijn.

Ik zeg kàn, want zo hoeft het niet te zijn. Is theologie immers geen raakpunt van de twee? Intellectuele kennis en praktische wijsheid, leren uit boeken en leren uit ervaring, betrokken en abstract, denken en doen, leren in relatie …

Toch lijkt me dat theologie, hoewel uit wijsheid geboren, vooral naar kennis is geëvolueerd.

Hopen dat theologie, gauw weer ‘wijs’ wordt …