Beroepsvereniging voor katholieke pastores
in de gezondheids- en welzijnszorg
Nieuws
- 20 april 2013: derde studiedag en algemene vergadering
- 15 oktober 2012: eerste Dag van de Spirituele Zorg
- Ine Pauwels vertegenwoordigt de beroepsvereniging op het IPB-forum
- 2 juni 2012: studievoormiddag en algemene vergadering
- Kerstboodschap van voorzitter Mia De Meyer
- Braambos interview met voorzitter Mia De Meyer
- 15 oktober 2011: startcongres
- Word nu lid
- Thesis over een beroepsvereniging voor pastores in Vlaanderen
20 april 2013: derde studiedag en algemene vergadering: Meer dan koffie en een praatje. Het pastoraal gesprek anno 2013
Op zaterdag 20 april hield de beroepsvereniging voor katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnszorg haar derde studiedag en algemene vergadering in de Oude Abdij van Drongen.
Het studiedaggedeelte in de voormiddag ging over het pastoraal gesprek. Met een lezing van Martin Walton werd het thema te ingeleid en met diverse workshops werd dit vervolgens verbreed. Verschillende externe experts werden uitgenodigd om deelthema's in te leiden. Een pastor reageerde telkens waarna een groepsgesprek plaatsvond. Deelthema's waren ondermeer communicatie bij beginnend dementerenden, crisisopvang op spoed, gesprekken met patiënten met een NAH... In de namiddag vond de algemene vergadering voor de leden van de beroepsvereniging plaats.
Verslag
Zoals de mens voor tachtig procent bestaat uit water, zo bestaat de zorg- en welzijnssector voor tachtig procent uit 'praten'. Met deze opvallende vergelijking opende dagvoorzitter Bert Verbeke het congres van de beroepsvereniging voor pastores op zaterdag 20 april. Ook het beroep van pastor of spiritueel zorgverlener bestaat voor een groot stuk uit 'praten'. En dat 'pastoraal praten' blijkt bij nader inzien een ware kunst te zijn: het juiste woord op het juiste moment; de juiste stilte, net lang genoeg en precies wanneer het nodig is... Het praten veronderstelt een intensief luisteren, naar de uitgesproken èn onuitgesproken woorden. Het is op die kunst van het pastoraal gesprek – op de eigenheid ervan, de noodzakelijke vaardigheden en de gesprekstechnieken – dat het derde congres van de beroepsvereniging wilde focussen.
Misschien oogst het dan verwondering dat de hoofdlezing gehouden werd door een Nederlandse protestant. Er zijn nochtans goede redenen voor. Vreemde ogen dwingen te kijken. Beter en anders en met een nieuwe bril te kijken. Martin Walton is docent geestelijke verzorging aan de protestants theologische universiteit van Groningen. Hij nodigde het publiek uit het eigene van het pastoraal gesprek te zien als een proces van onteigening.
Na deze boeiende lezing verdeelde het publiek zich over zes werkwinkels, waarbij het aanbod zo samengesteld was dat iedere sector vertegenwoordigd was. De werkwinkels kenden een gelijke opbouw: eerst werd een 'externe deskundige' aan het woord gelaten, voor een introductie in de thematiek vanuit zijn of haar specifieke expertise. Daarna volgde een reactie van een pastor, waarbij op zoek werd gegaan naar mogelijke verbindingen in de aanpak. In een derde stap werden de deelnemers van de werkwinkel betrokken in het gesprek, en was er tijd om bepaalde zaken te verdiepen, in vraag te stellen of te bevestigen.
Een van de werkwinkels ging over de communicatie bij crisisopvang in de ziekenhuiscontext. Prof. Dr. Luc Dejaeghere (neuroloog, AZ Imelda Bonheiden) stelt dat de crisisopvang afhankelijk is van hoe levensbedreigend de crisis is. Wanneer de levensbedreiging reëel is, moet de arts rationeel en efficiënt kunnen werken, en is er in feite geen tijd voor crisisopvang. Als de dreiging minder groot is, kunnen medici zelf de crisiscommunicatie doen. Dejaeghere benadrukt dat het belangrijk is reële hoop mee te geven, waar mogelijk. Wanneer de neuroloog wijst op het belang van 'oefening' voor dergelijke gesprekken, treedt Filip Zutterman (hoofdpastor AZ Imelda) hem bij. Zutterman beschrijft hoe de familie en naasten arriveren in het ziekenhuis, terwijl de artsen met de patiënt bezig zijn. Op dat moment ervaart hij de crisis als een golfbeweging, die telkens versterkt wanneer familieleden toekomen en de emoties oplaaien. Uit zijn observatie blijkt dat er verschillende rollen aangenomen worden (de organisatoren, de 'sussers', de hysterici,…), waarbij telkens andere interventies van de pastor of de andere hulpverleners noodzakelijk zijn.
Een andere werkwinkel behandelde de communicatie bij mensen met beginnende dementie. Jurn Verschraegen (directeur expertisecentra dementie Vlaanderen) beklemtoonde het belang van 'valueing', dat wil zeggen dat mensen met beginnende dementie langer dan gewoonlijk gedacht waarde willen geven aan het eigen leven. Hierdoor wordt begrijpelijk dat beginnende dementie vaak gecamoufleerd wordt. Verschraegen evoceerde een aantal situaties en gaf telkens waardevolle tips en suggesties om in relatie te treden, verbaal en non-verbaal. Heidi De Clercq (Zorgsaam, Zusters Kindsheid Jesu) bevestigde vanuit pastoraal perspectief het belang van het zelfwaardegevoel van bewoners, en van daaruit ook het belang van het levensverhaal. Na de twee uiteenzettingen ontspon zich een leerrijk gesprek over de zorg voor mensen met dementie.
Andere werkwinkels gingen over de communicatie bij mensen met een niet-aangeboren hersenletsel (Christophe Lafosse en Mieke Van Reeth, RevArte), communicatie in de GGZ (Chris Vandeveire en Roeland Polspoel, Sint Annadael Diest), en groepsgesprekken (Maaike Afschrift en Peter Doll). Ook Jan De Cock – auteur van het vorig jaar bekroonde boekje Doodgelukkig Leven – verzorgde een werkwinkel, waarin hij het had over de manier waarop je over de inhoud van een pastoraal gesprek of een pastorale ontmoeting kunt communiceren.
Wie meer wil lezen over de inhoud van de verschillende werkwinkels, vindt alvast heel wat informatie in het juninummer van Pastorale Perspectieven, dat aan het congres gewijd is. Bovendien vinden leden van de beroepsvereniging op de ledenpagina's van Elisabeth alle powerpoints van de dag, alsook een aantal korte verslagen van de werkwinkels.
De overtuiging dat het pastoraal gesprek anno 2013 meer omvat dan een praatje bij de koffie, werd door de deelnemers van het congres alvast unaniem bijgetreden. Dat het noodzakelijk is om deze kunst aan de hand van externe expertise en gezamenlijk reflectie aan te scherpen, werd ook duidelijk in de verschillende werkwinkels. Op het einde van de studiedag kregen de deelnemers een cake mee naar huis 'voor bij de koffie en het praatje'. Zelfrelativering is het begin van alle wijsheid!
Presentaties van lezing en workshops (voor leden)
Leden van de beroepsvereniging kunnen op de ledenpagina's de volledige presentaties bekijken van het voormiddagprogramma.
Programma
- 09.30u. Onthaal met koffie en koekje
- 10.00u. Welkom en bezinning
- 10.10u. Pastoraal gesprek: lezing Martin Walton, universitair docent geestelijke verzorging Protestantse Theologische Universiteit Groningen
- 10.55u. Pauze
- 11.15u. Werkwinkels
- Communicatie met mensen in de beginnende fase van dementie
Input: Jurn Verschraegen, coördinator expertisencentrum dementie Vlaanderen vzw
Pastor: Heidi De Clercq, vzw zorg-saam zusters kindsheid Jesu - Communicatie met mensen met een niet aangeboren hersenletsel
Input: Prof.dr. Christophe Lafosse, diensthoofd en neuropsycholoog revalidatie ziekenhuis Revarte
Pastor: Mieke Van Reeth, revalidatie ziekenhuis Revarte - Communicatie in de context van een groep
Input: Maaike Afschrift, klinisch psycholoog, psychotherapeut
Pastor: Peter Doll, PC St Amandus Beernem - Communicatie psychiatrie
Input: Chris Van de Veire, klinisch psycholoog, cliëntgericht psychotherapeut
Pastor: Roeland Polspoel, PZ St Annendael Diest - Communicatie in acute crisis
Input: Prof.dr. Luc Dejaegher, neuroloog AZ Imelda Bonheiden
Pastor: Filip Zutterman, AZ Imelda Bonheiden - Communicatie over pastores en pastoraat
Pastor: Jan De Cock, UZ Antwerpen
- Communicatie met mensen in de beginnende fase van dementie
- 12.30u. Warme maaltijd
- 13.45u. Elisabeth website: voorstelling nieuwe lay-out
- 14.00u. Algemene vergadering (voor leden)
- 15.30u. Einde
15 oktober 2012: eerste Dag van de Spirituele Zorg
Inititatief van de beroepsvereniging in de nieuwsbrief van de Maand van de Spiritualiteit
Met het initiatief Believe it or not: spirituele zorg is echt! wil de beroepsvereniging pastores aanzetten om op 15 oktober een dag van de spirituele zorg te houden in hun voorziening. Op die manier kan spirituele zorg als deel van de integrale zorg belicht worden en kan het belang van een pastor in de voorziening aandacht krijgen. Dit intitiatief loopt in het kader van de Maand van de Spiritualiteit die het initiatief ook aankondigt in haar augustus-nieuwsbrief. Leden van de vereniging kunnen werkmateriaal en suggesties voor de dag van de spirituele zorg vinden op de ledenpagina's.
Dag van de Spirituele Zorg in PC Zoete Nood Gods in Lede
De pastores, Rik De Coninck en Sofie Timmermans, overhandigen een kaartje en een pen aan het personeel van het psychiatrisch centrum Zoete Nood Gods in Lede naar aanleiding van de dag van de spirituele zorg!
Artikels in Tertio en Kerk&Leven naar aanleiding van de Dag van de Spirituele Zorg
Kerk&Leven 10-10-2012 — Beroepsvereniging voor pastores roept Dag van de Spirituele Zorg in het leven. Zorg voor elk aspect van de mens...
Lees hier het volledige artikel (pdf, 286 kB)
Kerk&Leven 10-10-2012 (regio West-Vlaanderen) — Directie en pastoraal team van woonzorgcentrum Avondrust in Varsenare hechten veel belang aan de spirituele zorg van bewoners en personeel. Een huis met een ziel...
Lees hier het volledige artikel (pdf, 161 kB)
Tertio 26-09-2012 — AZ Groeninge biedt alle levensbeschouwelijke tradities ruimte op Dag Spirituele Zorg. Mededogen is onze gemeenschappelijke drijfveer...
Lees hier het volledige artikel (pdf, 314 kB)
Ine Pauwels vertegenwoordigt de beroepsvereniging op het IPB-forum
Vanaf 1 september 2012 zal Ine Pauwels de beroepsvereniging vertegenwoordigen op het IPB-forum. Het IPB-forum vindt viermaal per jaar plaats. Ine Pauwels is lid van de raad van bestuur van de beroepsvereniging en werkzaam als pastor in het UZ Leuven.
2 juni 2012: studievoormiddag en algemene vergadering
Op 2 juni 2012 vond de tweede algemene vergadering van de beroepsvereniging plaats in het provinciehuis van Leuven. In de voormiddag was er het inhoudelijke gedeelte rond het thema ‘Zorg voor de zorgenden’.
Openingsbezinning door Mia De Meyer
Hij die gesproken heeft een woord dat gààt,
een tocht door de woestijn, een weg ten leven,
een spoor van licht dat als een handschrift staat
tegen de zwartste hemel aangeschreven:
Hij schept ons hier een nieuwe dageraad,
Hij roept ons aan: Ik zal jou niet begeven.
Hij die ons in zijn dienstwerk heeft gewild,
die het gewaagd heeft onze hand te vragen;
die ons uit angst en doem heeft weggetild
en ons tot hier op handen heeft gedragen;
Hij die verlangen wekt, verlangen stilt –
vrees niet, Hij gaat met ons, een weg van dagen.
Van U is deze wereld, deze tijd.
Gij hebt uw stem tot op vandaag doen klinken.
Uw naam is hartstocht voor gerechtigheid,
uw woord de bron waaruit wij drinken.
Gij die tot hiertoe onze toekomst zijt –
dat wij niet in vertwijfeling verzinken.
Uit: "Hier aanwezig", Huub Oosterhuis
Hier staan we dan weer:
mensen gezonden naar mensen…
naar kwetsbare
gekwetste
gebroken
MENSEN.
Wij
gezonden
bezield
begeesterd
door U.
Gij,
Onuitsprekelijke
Ongeziene
"Ik ZAL er zijn"…
WEES er!
Wees hier aanwezig!
Zend uw Geest,
dat wij worden herschapen.
Vuur ook op deze dag ons aan,
dat wij volharden in vertrouwen,
in de kracht van de liefde geloven,
dat wij U horen, dat wij U leven,
mensen voor mensen,
alles voor allen.
Woordje van Mgr. Van Looy
Beste vrienden,
Eerst en vooral wens ik me te verontschuldigen voor mijn afwezigheid, 2 juni is dit jaar wel een heel druk bezette dag, vandaar dat ik moest kiezen, en ik vermoed dat in zulk geval ik de voorkeur moet geven aan dringende activiteiten in mijn eigen bisdom. Ik vind het bijzonder jammer dat ik er niet kan zijn. Ik zal zeker horen over deze dag die door jullie allemaal gemaakt wordt.
De beroepsvereniging heeft een mooie weg afgelegd, dank zij het intens denkwerk en het engagement van de adviesraad en nu van de raad van bestuur. Hier past ook wel een woord van dank aan het UZ Gent waar telkens weer de raad van bestuur mag doorgaan.
Dit is een belangrijke ontwikkeling in de Kerk in Vlaanderen, pastores die samen nadenken over de dienst die ze verlenen in de ziekenhuizen, woon- en zorgcentra en voorzieningen voor mensen met een beperking, en vooral hun plaats in de maatschappij willen verzekeren en verankeren. Dat het inderdaad een belangrijk initiatief is, bewijst de interesse van de pastores ter plaatse, de inschrijvingen en de aandacht van velen op het veld.
In naam van de bisschoppenconferentie wens ik daarom vandaag een woord van dank uit te spreken voor al diegenen die aan dit nieuwe gebouw in de Kerk in Vlaanderen timmeren. De doelstelling is van vanuit het evangelie een gekwalificeerde, professionele inbreng te hebben in de zorgsector, en aan de pastores zelf een stevige basis te verlenen voor hun werk. U weet allemaal dat de dienst aan zieken, bejaarden en mensen met een beperking veel meer menselijke zorg vraagt dan kan ingeschreven staan in uurregelingen en contracten, vandaar onze intense dankbaarheid vandaag aan al diegenen die met hart en ziel zorg dragen voor de hulpbehoevenden vanuit een evangelische bewogenheid.
Ik wens u een heel mooie dag
Mgr. Luc Van Looy
Verslag
Op zaterdag 2 juni was het weer verzamelen geblazen voor het jaarlijkse congres van de beroepsvereniging. Het provinciehuis van Leuven, dat uitblinkt in accommodatie en bereikbaarheid, was 'the place to be'. Bij de ontvangst kregen de deelnemers niet alleen een congresmap, maar ook twee minder gebruikelijke zaken. Ten eerste een opdracht: 'praat vandaag met minstens twee collega's die je niet kent, uit een andere sector en uit een ander bisdom'. Benieuwd welke interessante gesprekken dit opgeleverd heeft! Ten tweede kreeg iedere deelnemer een bundeltje 'zinnige zinnen in zakformaat'. Voor pastores – spiritueel zorgverleners tout court – is de taal immers het belangrijkste instrument. De kaartjes zijn een voorproefje van het aanbod dat we in het najaar zullen verspreiden naar aanleiding van de dag van de pastor op 15 oktober. Afgaand op de reacties werden deze twee ongewone zaken wel geapprecieerd.
Voor het voormiddaggedeelte koos de raad van bestuur een thema dat vaak opdook bij de suggesties die de deelnemers van het vorige congres (15 oktober 2011) hadden achtergelaten op de evaluatieformulieren: zorg voor de zorgenden. De vraag was of dit een specifiek pastorale competentie is? Aan twee pastores en een directeur werd gevraagd om te getuigen over hoe zij dit bij hen op de werkvloer beleven.
Madeleine Burghoorn, ziekenhuispastor in het regionaal ziekenhuis Sint Trudo in Sint Truiden, beet de spits af. Vertrekkend vanuit het advies van Zorgnet Vlaanderen over pastorale competenties beschreef ze verschillende facetten van het zorgdragen voor collega's. Daarnaast is Madeleine ook een van de twee vertrouwenspersonen in het ziekenhuis, wat betekent dat ze aanspreekpersoon is voor ongewenst grensoverschrijdend gedrag op het werk. Een eerder ongewone combinatie, die tegelijk belemmerend als verrijkend kan werken. Positief is in ieder geval dat de zorg voor zorgverleners door het ziekenhuisbeleid zo wordt gewaardeerd dat er een extra fulltime equivalent aan de pastorale dienst werd toegevoegd. Faut le faire!
Na Madeleine kwam Hendrik Devriendt aan het woord. Hendrik is directeur van het woonzorgcentrum Sint Jozef in Ruiselede, en hij gaf tijdens zijn getuigenis een rondleiding doorheen dat woonzorgcentrum. Deze rondleiding vertrok bij de gastvrijheid, niet van het personeel maar van de bewoners. Devriendt stelde zich namelijk de vraag wat bewoners ons kunnen leren over 'zorg voor de zorgenden' als pastorale competentie, een originele invalshoek die originele inzichten oplevert. Zo blijkt de spiritualiteit van de ouderdom (dus van bewoners) inspirerend te zijn voor de zorgprofessionals. 'Spiritualiteit is het hart van de professionaliteit', dixit Devriendt.
De derde en laatste getuigenis kwam van Ria Vercamer, die als pastor te werk gesteld is in het dienstverleningscentrum Heilig Hart te Deinze. Ze vertelde boeiend over de manier waarop ze een zorgzame cultuur probeert te realiseren, vaak door kleine ingrepen en door aandachtigheid voor wat – soms goed verborgen – bij collega's leeft. Daarnaast ging ze dieper in op het eigene van pastorale zorg voor de zorgenden.
Na de getuigenissen volgde een panelgesprek dat gemodereerd werd door Anne Vandenhoeck. Dominiek Lootens en Mgr. Johan Bonny namen ook deel aan dit gesprek. Ze reageerden op de drie getuigenissen en haalden een aantal zaken naar voor. Mgr. Bonny drukte zijn waardering uit voor het werk van pastores, en bevestigde de noodzaak om dit kerkelijk wat meer in het voetlicht te plaatsen.
Het voormiddaggedeelte werd afgesloten met de avant-première van de nieuwe look van de Elisabethwebsite. Liesbeth Pulinckx en Dominique Stinissen wilden speciaal voor de beroepsvereniging alvast een inkijkje geven. Het is echter pas in het najaar dat de nieuwe site online komt te staan.
Met een goed verzorgd walking dinner werd de perfecte aanvulling geleverd op het geestelijk voedsel dat in de voormiddag geserveerd was. Er was gelegenheid tot ontmoeting, uitwisseling en gesprek (zie de opdracht die alle deelnemers gekregen hadden). Er was ook een aanbod van Symposion, de 'woordenwinkel' van Sofie Verscheure, en een heel omvangrijke boekenstand van het liturgisch centrum Castrum/avimo.
Het namiddaggedeelte was exclusief voorbehouden voor de leden van de beroepsvereniging. Bij het ter perse gaan van de Caritas Nieuwsbrief waren we al met 182 leden. Een kleine helft daarvan was paraat voor de algemene vergadering, en gelukkig waren er voldoende volmachten om geldig te kunnen vergaderen. Naast een inkijk in de financiële situatie van de vereniging – met het voorleggen en goedkeuren van de jaarrekening en begroting – werd een overzicht gegeven van het werk dat de raad van bestuur sinds oktober vorig jaar verzet heeft. En hoewel er nog geen concrete resultaten voorgelegd kunnen worden, blijkt dit toch reeds indrukwekkend te zijn. Het publiek stelde kritische en constructieve vragen, en toonde ook veel waardering voor de inzet van hun collegapastores uit de raad van bestuur.
Zorg voor de zorgenden — Hendrik Devriendt
Voortbouwend op de voordracht die hij gaf op de studiedag van 2 juni, schreef Hendrik Devriendt, directeur van het WZC Sint-Jozef in Ruiselede, een uitgebreid artikel over het thema 'zorg voor de zorgenden'. Lees hier het volledige artikel (pdf, 395 kB).
Presentaties van de lezingen (voor leden)
Leden van de beroepsvereniging kunnen op de ledenpagina de volledige presentaties bekijken van de getuigenissen van het voormiddagprogramma.
Folder
Bekijk hier de folder (pdf, 557 kB).
Kerstboodschap van voorzitter Mia De Meyer
Beste collega-pastores
De geboorte van onze beroepsvereniging ligt achter ons. We vierden ze op 15 oktober. Het startcongres werd door zeer velen als een heel verrijkend, deugddoend gebeuren ervaren. Dankjewel voor de vele positieve reacties! Jullie bemerkingen nemen we mee voor volgend jaar! 15 oktober zal voor onze vereniging een speciale dag blijven want het wordt vanaf nu de dag van de pastor.
Intussen zijn we met de leden van de Raad van Bestuur druk aan het werk. We kregen van jullie de opdracht om te streven naar een officiële erkenning van ons beroep, om te werken aan het statuut van de pastor, om werk te maken van de deontologie en de professionaliteit van pastores, van de aantrekkelijkheid van het beroep en nog zoveel meer. Dit alles werd geformuleerd in prioritaire doelen. In de RvB begonnen we met het voorbereidend werk. Daarna worden er rond deze doelen werkgroepen/commissies gevormd. We houden jullie hieromtrent op de hoogte! Ook het op punt zetten van het Huishoudelijk Reglement van de vereniging en van een degelijke communicatie zijn in dit eerste werkjaar belangrijke prioriteiten.
Voor de communicatie met jullie allen is de Elisabeth-website een heel belangrijk instrument. Onze ledenpagina's worden steeds verder uitgebouwd. Meer en meer zullen ze gebruikt worden om onze leden alle informatie systematisch door te geven, zoals de agenda's en verslagen van de vergaderingen van de RvB, de e-mailadressen van de bestuurders, alle belangrijke informatie over onze werkzaamheden. Inloggen kan enkel voor wie lid is. Binnenkort wordt het ook mogelijk om, op een eenvoudige manier, mails te sturen naar alle bestuurders. Zo wordt communicatie ook tweerichtingsverkeer! Aarzel dus niet om regelmatig onze ledenpagina's op de website te bezoeken en ook om jullie vragen, opmerkingen, voorstellen… naar ons door te sturen.
Binnenkort vieren we een andere geboorte! Kerstmis staat immers voor de deur! Voor de meesten onder ons gaat daar, vanuit onze pastorale opdracht, een drukke voorbereidingstijd aan vooraf: we zetten ons in voor een ingetogen, zinrijke Advent en Kerst voor hen met wie we op weg gaan. We proberen er te zijn voor hen op wie, net in deze periode, ziekte, pijn, eenzaamheid of rouw, nog sterker wegen… opdat het Licht ook door HUN duisternis heen kan breken.
Op die manier kunnen we zelf naar Kerstmis toeleven en kan het voor ons zelf echt Kerstmis worden: wanneer we steeds meer de Liefde in ons laten geboren worden! Dat wens ik ieder van jullie van harte toe!
In naam van de leden van de Raad van Bestuur: vele wensen voor een ZALIGE Kersttijd en een rijk geschakeerd 2012.
Mia De Meyer, voorzitter
"Moge ons verschijnen Deze,
niet in dromen, in stand van sterren,
niet als spiegelbeeld in water,
maar in mensentaal van Liefde."
Huub Oosterhuis
Braambos interview met voorzitter Mia De Meyer
In de uitzending van 23-10-2011 op Braambos Radio vroeg Goedele Miseur aan Mia De Meyer waarom de beroepsvereniging er moest komen. Beluister hier het interview.
15 oktober 2011: het feestelijk startcongres
Het was een ongelooflijk mooie en toffe en goede dag in Antwerpen!
Openingsgebed
Hier zijn we dan,
staande
voor U
die al wat leeft bemint.
En zingen
uw en onze hoop uit
over deze dag,
over ons werk,
over ons samen leven.
Zegen ons allen
één voor één
dat wij horen wat moet gehoord,
dat wij spreken waar moet gesproken.
Zegen ons met uw ontferming
over allen
die aan onze pastorale zorg worden toevertrouwd.
Verslag
Op zaterdag 15 oktober was het zo ver: de beroepsvereniging voor katholieke pastores in de zorg- en welzijnssector werd feestelijk in gang getrokken. Zo'n 130tal pastores kwamen daarvoor samen in het provinciehuis in Antwerpen. Het werd een boeiende en deugddoende belevenis.
Om ons ten volle bewust te zijn van de rijke traditie waarin we als pastor staan, werd de dag begonnen met een gebed en met samenzang. Mgr. Van Looy wees vervolgens in zijn inleiding op het belang van de diaconale opdracht van de pastor, en hij verbond deze opdracht met het handelen van Christus zelf: 'Wanneer we Christus gadeslaan terwijl Hij rondtrekt in Galilea en Judea merken we dat Hij de zieken en behoeftigen helpt. De aandacht die Hij daardoor vestigt op mensen die niet bij de familie of clan behoren, wijst in de richting van een Kerk die niet enkel op zichzelf betrokken mag blijven… Wanneer diaconie zijn plaats inneemt naast verkondiging en liturgie, vermijden we dat we ons op onszelf terugplooien. Dan kunnen we spreken van een open en onthalende Kerk waar iedereen thuis kan komen'.
In de voormiddag stonden twee lezingen en twee getuigenissen op het programma. Anne Vandenhoeck beet de spits af met een lezing die blijk gaf van één van de belangrijkste eigenschappen van een pastor: meertaligheid. In maar liefst zeven verschillende talen gaf Anne antwoord op de vraag wie we als pastor zijn: wat zeggen cijfers over het beroep van pastor? Hoe brengt de theologie pastorale zorg ter sprake? En welke taal gebruikt de kerkgemeenschap om te spreken over de zogenaamde 'categoriale' pastoraal? Hoe zit het onderzoeksmatig? Allemaal zeer legitieme vragen. Toch mogen we niet bij die vragen zelf blijven staan. Uiteindelijk is de vraag niet wie we zelf zijn, maar wie de mensen zijn voor wie we als pastor iets kunnen betekenen.
De laatste taal die Anne verkende, was meteen ook de jongste taal: namelijk die van de beroepsvereniging zelf. Waarom wordt er een beroepsvereniging opgericht? Is het omdat pastores zich een vakbond willen toeëigenen, zoals de titel van het artikel in KERK&leven suggereert ('Vakbond voor pastores', KERK&leven, 19 oktober 2011)? Wanneer een pastor nood heeft aan een vakbond, zijn er in de voorziening waar zij of hij werkt naar alle waarschijnlijkheid minstens twee mogelijkheden. Veel pastores zijn dan ook al lid van een vakbond. Dat kan dus niet de bestaansreden van een beroepsvereniging zijn. Komen wel in aanmerking als bestaansreden: werken aan een duidelijk statuut van de pastor en aan bescherming van de beroepstitel, werken aan een competentieprofiel, een gezamenlijke deontologie ontwikkelen, de visibiliteit van het beroep verhogen en een hedendaags beeld introduceren over wat een pastor doet in de zorgvoorziening. Hiermee is niet gezegd dat deze zaken in het verleden niet op de agenda stonden. Dominiek Lootens, die het congres in goede banen leidde, schetste in zijn inleiding de grote continuïteit door te wijzen op allerhande initiatieven – diocesaan en interdiocesaan – die in het recente verleden het levenslicht zagen om deze doelen te realiseren.
Prof. Johan Verstraeten verkende in zijn bijdrage verder de taal van de spiritualiteit. Een spiritueel zorgaanbod dat creatief en mensgericht is, vereist een spanning tussen spiritualiteit en professionaliteit. Vanuit deze wijsheid houdt Verstraeten een pleidooi voor contemplatie, voor aandachtig en waakzaam luisteren naar anderen, en dus voor de durf om buiten de geijkte kaders te gaan denken, in het spoor van de ander. Wie als pastor niet gegrond is in een stevige en doorleefde spiritualiteit, loopt vroeg of laat verloren in de cultuur van anonimiteit en onverschilligheid. De paradox van innerlijke contemplatie is dat het juist op weg zet naar meer aandacht voor de ander. Met de woorden van Johan Verstraeten zelf: 'door de ontdekking van de eigen innerlijke kracht, ontwikkelt de pastor een liefdevolle blik om het beste in mensen aan te spreken zodat zij zich ten volle kunnen ontwikkelen en openbloeien'.
Ine Pauwels en Koen De Fruyt brachten elk vanuit hun eigen werkcontext een getuigenis over wat het betekent pastor te zijn. Tegelijk ontnuchterend en ontroerend, illustreerden beide pastores de indrukwekkende veelzijdigheid van het pastoraal beroep. Uit de evaluatieformulieren en uit de vele reacties achteraf bleek dat deze getuigenissen een schot in de roos waren, en dus voor herhaling vatbaar.
Het goedgevulde voormiddagprogramma werd afgesloten met enkele toespraken. Simon Evers wenste de nieuwe beroepsvereniging veel succes namens het Europees netwerk van pastores in de zorgsector, waar hij samen met Anne Vandenhoeck in het bestuur zit (ENHCC – European Network for Health Care Chaplains). Simon is ook voorzitter van de Nederlandse beroepsvereniging voor geestelijk verzorgers (VGVZ). Namens deze 'zustervereniging' ontvingen alle bestuurders van de Vlaamse beroepsvereniging een publicatie naar aanleiding van de viering van de veertigste verjaardag van de VGVZ (Anneke de Vries e.a. (red.), Zinnig Verband. Veertig jaar Vereniging van Geestelijk Verzorgers in Zorginstellingen, Uitgeverij Valkhof Press, 2011). De aangesloten pastores ontvangen begin 2012 ook het eerste nummer van het Tijdschrift voor Geestelijke Verzorging, dat in een nieuw kleedje werd gestoken. Mia De Meyer, onze kersverse voorzitter, nam deze geschenken dankbaar in ontvangst. Ze wees ook op het belang van de uitwisseling van ervaringen en know-how over het organiseren van een beroepsvereniging, waar onze Nederlandse collega's al veel verder staan. Wordt dus ongetwijfeld vervolgd.
In de namiddag volgde de eigenlijke algemene ledenvergadering. De tien bestuurders die zich in de loop van 2011 kandidaat hadden gesteld om deze verantwoordelijkheid op te nemen, werden door de aanwezige leden bevestigd in hun mandaat. Bovendien werden Mia De Meyer en Bert Verbeke officieel aangeduid als voorzitter en ondervoorzitter van onze organisatie. Verder volgde een overzicht van de financiële situatie, alsook een toelichting bij het huishoudelijk reglement, dat op de volgende algemene vergadering ter goedkeuring zal worden voorgelegd.
Met groot enthousiasme en een zekere fierheid over het pastoraal beroep gingen de deelnemers huiswaarts. Met gezonde ambitie en ook met veel zin voor realiteit: er is immers veel werk aan de winkel! Op 2 juni vindt de volgende algemene vergadering plaats, en in de aanloop naar dit moment schiet de raad van bestuur uit de startblokken, om de doelstellingen in een (meerjaren)programma te gieten en eraan te beginnen.
Persbericht
Naar aanleiding van de startdag heeft de beroepsvereniging een persbericht verspreid. Daarin wordt aangetoond dat een pastor best wel sexy kan zijn! Lees hier het persbericht.
Pastor Julia Dupree in ER
Auteur: Anne Vandenhoeck
De meeste ziekenhuisseries vertonen een groot gat wat pastores betreft. Maar het is eindelijk gebeurd! In jaargang 14 (2008), aflevering 5 van de ziekenhuisserie ER (Emergency Room) komt een jonge, vrouwelijke pastor in de verhaallijn. Haar naam is Julia Dupree en ze wordt gespeeld door actrice Reiko Aylesworth. Pastor Julia, de Nederlandse ondertiteling spreekt nog van aalmoezenier Julia, is een frisse verschijning op spoedopname.
Feiten aflevering 5:
ER speelt zich af in de spoedopname van een groot ziekenhuis in Chicago. Alles draait voornamelijk om het lief en leed van de artsen en enkele verpleegkundigen. Pastor Julia wordt op spoedopname opgeroepen voor een jonge, zwangere patiënte die betrokken was bij een ongeluk. De eerste scène waarin Julia verschijnt, toont haar op zoek naar de box waarin de patiënte ligt. Dr. Gates merkt haar op en wijst haar de weg. De tweede scène ziet Julia aan het hoofdeinde van de patiënte terwijl deze een ingreep in de baarmoeder heeft. Aan de ene kant van het bed zijn de dokters bezig een procedure uit te voeren. Aan de andere kant houdt Julia de patiënte vast en bidden ze samen. De laatste scène in aflevering 5 met Julia toont een dankbare patiënte die van haar afscheid neemt en dokter Gates die maar al te nieuwsgierig is naar deze pastor. Hij complimenteert haar met haar werk bij de patiënte en stelt haar enkele vragen omdat ze zijn beeld van pastor doorbreekt. Ze is jong, charmant, deskundig en mooi, niet bepaald het beeld van een oudere man in pak dat dr. Gates waarschijnlijk in zijn hoofd had.
De drie scènes met Julia zijn samengeplakt in een Youtube-filmpje (weliswaar zonder ondertiteling) dat je hier kan bekijken.
Het personage van chaplain Julia gaat nog enkele afleveringen mee omdat ze een relatie begint met dokter Gates.
Inhoud aflevering 5:
- Scène 1: Julia komt onzeker over terwijl ze zoekt in spoedopname waar ze moet zijn. Maar wanneer dokter Gates haar zijn hulp aanbiedt bij de begeleiding van de patiënte omdat hij het dossier goed kent, weigert ze beleefd. Ze beroept zich op haar deskundigheid en gaat zelfzeker de kamer binnen. Dokter Gates toont zich verrast dat zij de pastor is.
- Scène 2: Julia doet wat veel pastores zouden doen terwijl ze bij een patiënte zitten tijdens een ingreep: ze houdt de patiënte vast. Of ze niet beter de hand van de patiënte zou vasthouden in plaats van haar hoofd en schouder, is een punt waarover te praten valt. In het onmiddellijk voorstellen van een gebed ligt een cultureel verschil tussen Vlaanderen en de VS. Misschien zouden een aantal pastores verkiezen om voor te bidden in plaats van in stilte met de patiënte. Maar wellicht doet de aanwezigheid van de artsen, die bezig zijn met de patiënte, Julia een stil gebed voorstellen. De procedure gaat goed wat Julia doet besluiten: 'Must have been one hell of a prayer!' Het aangehaalde rechtstreekse verband tussen een gebed en het resultaat van de ingreep levert ongetwijfeld ook stof tot discussie.
- Scène 3: De patiënte dankt Julia en zegt dat Robert Frost gelijk had. Ze was bang voor de procedure en Robert Frost is gekend omwille van de uitspraak: 'the only way out is always through'. 'Je hebt goed werk gedaan met haar', zegt dr. Gates. 'Oh, ik heb alleen haar hand vastgehouden en haar gezegd dat het oké is om boos te zijn op God', antwoordt Julia. 'Is dat zo?' vraagt de dokter. 'Ja hoor, ik ben dikwijls kwaad op God en het heeft wonderen gedaan voor onze relatie! En tot nu toe ben ik nog niet neergebliksemd' zegt Julia. 'Nog niet', antwoordt dr. Gates plagend. 'Zeg, hoe wordt iemand als jij pastor? Moet je daar veel opleiding voor volgen?' 'Niet meer dan een arts', antwoordt Julia gevat. 'En moet je daar dingen voor opgeven? Ik bedoel, moet je geen geloften afleggen ofzo?' 'Dr. Gates, ik ben geen non', antwoordt Julia, ' en ik ben geen heilige, ik ben gewoon een vrouw die pastor is, maar jij begrijpt dat niet echt zie ik'. 'Jawel hoor! Wat moet ik begrijpen?', vraagt dokter Gates. 'Dat ik een spiritueel leven heb en een spirituele baan, maar in de realiteit leef'. 'Klinkt leuk', zegt dokter Gates. 'Je zou het ook eens moeten proberen!', besluit Julia. Scène 3 toont een aantal herkenbare verrassingsmomenten bij de dokter: 'oh, jij vertelt patiënten dat ze gerust kwaad mogen zijn op God', 'oh, je moet een opleiding volgen voor pastor' en 'oh, je kunt pastor zijn zonder geloften'. Je kunt dus in het 'normale leven staan'. Verrassing! Je kunt van mening verschillen over Julia's interventies en uitspraken, maar één ding staat vast: het is geen toeval dat de eerste grote scènes met een pastor in een internationaal afgespeelde reeks beginnen met de onduidelijkheid en de vooroordelen rond haar identiteit. Het is en blijft moeilijk voor pastores om te omschrijven wat ze doen en voor anderen om het te kunnen plaatsen. Maar er is tenminste eens een pastor!
Julia viel op omdat ze jong en charmant was, maar vooral omdat ze een warme benadering had van haar patiënten en op een open manier bezig was met hun zingeving en spiritualiteit. Amerikaanse pastores waren even geïntrigreerd als dr. Gates over het plotse verschijnen van Julia in ER en op websites kun je hele discussies vinden over de al dan niet goede interventies en uitspraken van Julia volgens de echte chaplains. Zie bijvoorbeeld N. BERLINGER, From Julius Varwig to Julie Dupree: Professionalizing Hospital Chaplains, The Hastings Center, 2008. Het werd gewaardeerd door pastores dat Julia in de verschillende afleveringen sprak over haar lage loon, over activiteiten buiten patiëntenbezoek (zoals vorming geven) en over de rituelen die ze doet. Eén ritueel, waar het personeel in spoedgevallen veel aan heeft, wordt getoond: een zegeningsritueel van de handen. Meer discussie is er rond de aflevering 'Atonement' waar Julia wordt buitengezet door een patiënt die vergeving zoekt. Ze blijkt, met haar empathische, non-directieve antwoorden, niet de juiste benadering te hebben voor deze boze patiënt. Julia verdwijnt uit ER na deze aflevering en gaat op retraite naar Nepal.
Presentaties van de lezingen en evaluatie (voor leden)
Leden van de beroepsvereniging kunnen op de ledenpagina de volledige PowerPoint-presentatie bekijken van de lezingen die op de startdag gehouden zijn.
Ook een overzicht van de evaluaties die door de deelnemers ingevuld zijn, is te vinden op de ledenpagina.
Word lid van de beroepsvereniging
Vanaf nu kan je je lid maken van de vzw Beroepsvereniging voor katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnssector!
De beroepsvereniging wil bijdragen tot de professionalisering en integratie van katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnszorg. De vereniging stelt zich tot doel de belangen van de pastores te behartigen en ruimte te creëren voor kennisdeling. Door lid te worden draag je bij aan de verwezenlijking van deze doelen.
Oefen je het beroep uit van pastor in de gezondheids- of welzijnssector of ben je op een andere manier professioneel bezig met het pastoraat in de gezondheids- of welzijnssector, dan kan je lid worden.
Wij hopen jullie als lid te mogen begroeten!
Thesis 'De wenselijkheid en het functioneren van een beroepsvereniging voor pastores in de gezondheids- en welzijnszorg in Vlaanderen'
Catherine De Ryck bestudeerde de huidige oprichting van een beroepsvereniging voor pastores in de gezondheids- en welzijnszorg in het kader van haar thesis. Ze verwerkte daarbij de bevraging die gebeurde bij pastores in juni 2009 over de wenselijkheid van een beroepsvereniging en de mogelijke doelen en taken die ze kan hebben.
De Vlaamse beroepsvereniging wordt opgericht binnen de kerkgemeenschap. Dit brengt Catherine bij het onderzoeken van de vraag hoe kan of moet worden omgegaan met de kerkelijke zending van de pastor en met zijn/haar persoonlijke kerkverbondenheid.
Eveneens wordt in het onderzoek aandacht gegeven aan de ontstaansredenen, doelen en taken van enkele beroepsverenigingen voor pastores in het buitenland.
- Word nu lid!
- Oefen je het beroep uit van pastor in de gezondheids- of welzijnssector of ben je op een andere manier professioneel bezig met het pastoraat in deze sector, dan kan je lid worden. Wij hopen jou als lid te mogen begroeten!
- Word nu lid
