‘Zorgverleners hebben zelf nood aan pastorale zorg'. Ziekenhuispastor Madeleine Burghoorn geeft gestalte aan Gods trouw
Vind hier de pdf-versie van dit Tertio-artikel
Een Tertio-abonnement? Klik hier
Foto's: copyright Tertio
“Werknemers in de zorgsector waarderen pastores als discrete vertrouwenspersonen”, vindt Madeleine Burghoorn. “Onze beroepsgroep blijkt perfect geplaatst om ook andere zorgverstrekkers te ondersteunen die kampen met persoonlijke problemen en ethische kwesties.”
Joris Delporte - 23 mei 2012| De zieken houvast bieden en andere zorgverleners bijstaan, voor Madeleine Burghoorn (35) uit Landen zijn het complementaire taken. Een mening die de pastor van het Regionaal Ziekenhuis Sint-Trudo in Sint-Truiden ook op zaterdag 2 juni zal propageren. Dan houdt de jonge ‘beroepsvereniging voor katholieke pastores in de gezondheids- en welzijnszorg’ een studievoormiddag over die specifieke dubbelrol. “Collega’s ervaren pastores als discrete vertrouwenspersonen. Het lijkt daarom logisch dat zij spontaan bij ons aankloppen met persoonlijke en relationele problemen. En ook voor ethische kwesties vormt onze beroepsgroep het evidente aanspreekpunt. Soms zware thema’s dus, maar de contacten gebeuren vaak spontaan en informeel. Langs zogenoemd wandelgangenpastoraal.”
Lijden versus almacht
“Uiteraard blijken wij als pastores ook de meest aangewezen partners voor de rouwbegeleiding van ziekenhuismedewerkers”, vertelt Burghoorn. “Die verkiezen vaak dat een bekende hen dan geestelijk bijstaat. Op hun verzoek gaan we voor in de afscheidsdienst of -wake. En uiteraard geef ik hen alle ruimte om hun verdriet of frustratie te uiten. Tijdens dergelijke gesprekken is me ooit voor de voeten geworpen dat een almachtige, goede God geen hartverscheurend lijden toestaat. Het valt niet mee daarop te reageren, want dan is het weinig opportuun catechese te geven Toch maak ik van een voorzichtige opening voor verdieping gebruik om hun godsbeeld zachtjes te corrigeren. Daarbij stel ik het waanidee van een interveniërende Heer bij en benadruk ik dat Hij ons sowieso opwacht aan de overkant.”
Grensoverschrijdend gedrag
De jonge ouder van twee schetst haar visie aan een gedecoreerde eettafel die nog de sporen draagt van moederdag. En over collega’s getuigt ze met een genegenheid die ook bijna moederlijk aandoet. “Heel bewust fungeer ik binnen Sint-Trudo als een van de twee interne vertrouwenspersonen voor het personeel in opdracht van het Comité voor preventie en bescherming op het werk. Vanuit die delicate rol bemiddel ik bij ontwrichte werksituaties en grensoverschrijdend gedrag.” Conflicten beheersen, racisme tegengaan; het lijken niet meteen pastorale kerncompetenties. Maar Burghoorn ziet toch parallellen: “Wanneer ik patiënten bijsta, help ik hun zorgen onder woorden te brengen. En een ongelukkige werknemer helpen we ook eerst en vooral de situatie te benoemen. Dezelfde luistervaardigheid en empathie zijn vereist voor beide taken.”
Verzoening
Het gesprek zoomt uit. Burghoorn benadrukt dat de beroepsvereniging een verrijkend platform vormt om praktijkervaringen of tips uit te wisselen en spirituele zelfzorg te promoten. Daarna neemt ze de tijd om haar liefde voor het vak te bezingen. Ze noemt het een droomjob. Maar dan een die ingebed is in de harde realiteit van aftakeling en dood. “Als ziekenhuispastor ontmoet ik medemensen die door gezondheidsproblemen worden uitgedaagd om hun waarden te toetsen. Of ze evalueren oude vetes en snakken opeens naar verzoening en heelheid. Voor dit soort acute levensvragen fungeer ik als klankbord.”
Improviseren
Haar instrumentarium voor pastorale ziekenzorg noemt Burghoorn zelf eenvoudig. Naast de collectieve gebedsmomenten en de communieronde steekt ze een kaars aan als een patiënt zelf niet tot in de kapel raakt. Of ze neemt afscheid in gebed of spreekt een ziekenzegening uit. Daarbij wordt de patiënt bewust ‘benoemd’ en steunt haar relaas op diens levensverhaal. Bij wie verder staat van het geloof, legt de alumnus godsdienstwetenschappen al eens eigentijdse accenten. Of soms dient ze te improviseren. “Een oudere dame heeft me ooit toevertrouwd dat ze een kindje verloren was na een verwensing tijdens de zwangerschap. Uiteraard bestaat geen ritueel voor dat specifieke irrationele schuldgevoel. En toch neem ik de tijd om dan samen te bidden en haar te overtuigen dat God voor die overleden baby zorg blijft dragen.”
Meerwaarde
“De meerwaarde van ziekenhuispastoraal valt moeilijk in cijfers te vertalen, al ontsnappen ook wij niet aan rapportages. Maar de directie ziet dat we het verschil maken en heeft daarom zelfs ons team met middelen van het ziekenhuis versterkt”, beklemtoont Burghoorn. “En aan werk geen gebrek. Gelovigen vragen daarbij uiteraard het vaakst onze specifieke begeleiding. Maar ook wie van de kerk vervreemd is, doet soms bewust op ons een beroep. De drempel naar een psycholoog is zeker voor ouderen hoger, door het stigma dat aan geesteszieken kleeft. En zo blijkt nogmaals hoe pastores vertrouwen wekken. We geven in ons werk gestalte aan de trouw van God en dat stralen we blijkbaar uit. Patiënten én collega’s pikken dat op.”
De studievoormiddag De zorg voor de zorgenden. Een pastorale competentie? vindt plaats op 2 juni 2012 in het Leuvense provinciehuis. Na getuigenissen van onder anderen Madeleine Burghoorn volgt een panelgesprek waar Antwerps bisschop Johan Bonny aan deelneemt. Info en inschrijven via www.pastoralezorg.be/beroepsvereniging
