Armoede en sociale uitsluiting
Armoede is een harde en pijnlijke realiteit in de samenleving. Ook in zorgcontexten zijn armoede en sociale uitsluiting vaak aanwezig. Met deze pagina willen we hierop dan ook de aandacht vestigen en info aanbieden zodat het thema armoede nooit op de achtergrond verdwijnt binnen het pastor zijn of binnen het contact met mensen allerhande. Armoede is niet steeds zichtbaar aanwezig en verdient daarom extra aandacht en zorg. We bieden de volgende elementen aan:
- Armoede en vermarkting (Pastorale Perspectieven, november 2009)
- Vrouwen, armoede en geluk (Tijdschrift voor Geestelijk Leven, januari 2011)
- Over God zoeken aan de rand: Ontmoetingen met pastoraal in Antwerpen Noord (Rondom Gezin, oktober 2011)
- Warm voor arm (Bezinningsmateriaal Vlaamse jeugdbewegingen, jaarthema 2011-2012)
- Armoede is geen kinderspel (Bezinningsmateriaal Welzijnszorg, campagne 2011)
- KVG wil armoedebeleid voor personen met een handicap (Kerknet)
- 17 oktober 2011: Werelddag van verzet tegen armoede
- 14 oktober 2011: Colloquium Armoedebestrijding - Federaal Parlement
- Roman: Ik ben iemand / niemand
- Nuttige links
Pastorale Perspectieven: Armoede en vermarkting (nr. 144-145)
In 2009 had het eindejaarsnummer van Pastorale Perspectieven als thema 'Armoede en vermarkting'. We bieden u hieruit twee artikels aan in pdf-vorm.
Sociale ongelijkheden in gezondheid in Vlaanderen - Eva Lefévre
De band tussen armoede en gezondheid is een wederkerend thema in de sociaal-wetenschappelijke literatuur. Dat heeft zo zijn redenen: tot op de dag van vandaag worden zelfs in rijke, geïndustrialiseerde Westerse landen en regio’s grote ongelijkheden in gezondheid vastgesteld tussen mensen met verschillende sociale achtergrond. Ook België, en Vlaanderen, vormen daarop geen uitzondering.
Lees hier het artikel (pdf, 66 kB)
Multiple sclerose en armoede - Rina Verdoodt
Is het in deze tijd en in onze maatschappij denkbaar dat mensen omwille van een chronische ziekte als MS in armoede vervallen? Op zich een vraag die nogal kort door de bocht gaat. Uiteindelijk kunnen mensen met een ziekte of handicap beroep doen op heel veel verschillende voorzieningen en tussenkomsten en zorgt de overheid er behoorlijk goed voor dat mensen met MS ook op financieel vlak een menswaardig leven kunnen leiden. Daarbij zijn er nog een aantal organisaties actief die aanvullend werken en extra ondersteuning bieden aan mensen die het nodig hebben. Op het eerste zich is er dus écht geen vuiltje aan de lucht. De staat zorgt toch voor alles? En anders wel de Liga? Of IMSO? Misschien hebben mensen die dàn nog niet rondkomen het wel zelf gezocht?
Lees hier het artikel (pdf, 67 kB)
Vind hier hoe je kan abonneren op dit tijdschrift.
TGL: Economie en geluk. Niet alles is wat het lijkt (nr. 1, 2011)
In januari 2011 bracht het Tijdschrift voor Geestelijk Leven een themanummer uit over 'Economie en geluk'. Hierin was ook een artikel terug te vinden over armoede. We geven het hier mee:
Vrouwen, armoede en geluk - Ria van Nistelrooij en Marja Wittenbols
Omgaan en werken met mensen die langdurig in armoede leven, vraagt om voortdurende bescheidenheid ten aanzien van je eigen inzichten. Je eigen referentiekader blijft een valkuil, waarmee je de werkelijkheid zoals die mensen haar ervaren moeilijk kunt inschatten. Ria van Nistelrooij en Marja Wittenbols, maatschappelijk activeringswerkers die optrekken met vrouwen en kinderen in armoede, bekijken brieven van twee van die vrouwen, Eva en Anna.
Lees hier het artikel (pdf, 198 kB)
Vind hier hoe je kan abonneren op dit tijdschrift.
Rondom Gezin (nr. 3, 2011)
Over God zoeken aan de rand: Ontmoetingen met pastoraal in Antwerpen Noord - Hans Mannaerts
Als student theologie volgde Hans Mannaerts in het kader van zijn opleiding een pastorale stage. Wat nu volgt zijn enkele reflecties over zijn beleving als pastor tussen minderbedeelden, daklozen en drugsverslaafden in Antwerpen Noord.
We zijn als een zeediertje op het strand
dat alleen bij vloed bewogen wordt door de Zee
We zouden in de Zee moeten liggen
Dan zouden we altijd bewogen worden door God
(Egied van Broeckhoven)
Lees hier het artikel (pdf, 65 kB)
Vind hier hoe je kan abonneren op dit tijdschrift
Vlaamse jeugdbewegingen: Warm voor arm (jaarthema 2011-2012)
De website www.warmvoorarm.be is het pastorale luik van het gemeenschappelijk jaarthema van alle Vlaamse jeugdbewegingen: "Armoede is een onrecht: maak er spel van!". Er staat heel wat materiaal op om te werken rond het thema (kans)armoede - in eerste instantie voor jeugbewegingen, maar er zijn zeker ook dingen parallel bruikbaar binnen de pastorale zorg. De website bestaat uit drie delen: 'Warm maken', 'Waarom?' en 'Warm lopen'. Via de tekeningen onderaan elke pagina kan je tussen de drie delen navigeren.
Onder het luik 'Warm maken' zijn er ook uitgewerkte eucharistievieringen en gebedsmomenten te vinden. Onder ditzelfde luik vind je ook activiteiten en getuigenissen.
Welzijnszorg: Armoede is geen kinderspel (campagne 2011)
Bezinning voor groepen
Een volle blokkendoos om zelf te ontdekken. Deze kleine brochure bevat heel wat gebruiks-klare methodieken waar-mee je als groep of klas onmiddellijk aan de slag kan. Een korte opener of een avondvullende bezinning, graag actief of liever bijbels, een aanbod in het teken van de campagne of volop in kerstsfeer? Alle blokken zijn aanwezig. Aan jou om te combineren, te variëren en je te laten inspireren. Klik hier om te bestellen.
Liturgiemap (inclusief cd-rom en het tekstenboekje 'De jongen van de vensterbank')
Aansluitend bij deze campagne kiest de liturgiemap voor het beeld van de bouwblokken en werkt ermee doorheen alle vieringen, vanaf de eerste adventszondag tot en met Kerstmis. Dit jaar besteden we bijzondere aandacht aan de woorddienst, waarin de Bijbellezingen telkens voorafgegaan worden door een korte getuigenis over armoede bij kinderen of jongeren. De kruisbestuiving tussen lezingen en dage-lijks leven staat garant voor een levensnabije liturgie met respect voor de traditie.
Verder bevat de map heel wat teksten, tips voor muziek, suggesties voor de homilie, ideeën om te werken met kinderen in de vieringen … zodat liturgiemakers in parochies, rusthuizen, instellingen of organisaties met heel wat materiaal aan de slag kunnen. Een uitnodiging om in de liturgie van de advent de inzet voor gerechtigheid een concrete invulling te geven vanuit de campagne van Welzijnszorg. Klik hier om te bestellen.
KVG wil armoedebeleid voor personen met een handicap
BRUSSEL (KerkNet) – 4 oktober 2011. Een jaar geleden, op 5 oktober 2010, werd het eerste inkomensonderzoek bij personen met een handicap voorgesteld. De Katholieke Vereniging Gehandicapten (KVG) pleit nu opnieuw voor een gedegen armoedebeleid van de Vlaamse en federale regering voor personen met een handicap. Volgens het onderzoek leeft 24,8 % van de mensen met een handicap van een inkomen beneden de armoedegrens, tegenover 10 % bij de doorsneebevolking in Vlaanderen. 30,4 % van de mensen met een handicap stellen gezondheidszorgen (vooral tandarts- en doktersbezoeken) uit om financiële redenen. Ook mensen met een handicap die werken, moeten het vaak stellen met een inkomen beneden de armoedegrens.
Rosie Roothans van KVG: “Het armoedebeleid in Vlaanderen is niet doortastend. In het huidige beleidsplan van Vlaams minister Ingrid Lieten komen mensen met een handicap niet eens aan bod. Er is wel aandacht voor de veel ruimere groep van mensen met een arbeidshandicap (onder wie ook laaggeschoolden en anderstaligen). KVG ontkent hun problemen niet. Maar mensen met een handicap moeten meer aandacht krijgen in een armoedebeleidsplan. Zij hebben immers specifieke problemen, zoals de kosten voor thuiszorg of het gebrek aan toegankelijke sociale huurwoningen. Het beleidsplan rept hierover met geen woord. Ook de federale regering moet van armoedebestrijding prioriteit maken en ervoor zorgen dat besparingen niet ten koste van de zwaksten gebeuren. Wij blijven pleiten voor een menswaardig inkomen voor alle mensen met een handicap, een inkomen boven de armoedegrens.”
17 oktober: Werelddag van verzet tegen armoede
Het Belgisch Netwerk voor Armoedebestrijding organiseerde op 16 oktober een actiedag tegen armoede. Hun verontwaardiging komt onder meer voort uit de schrijnende armoedecijfers in België: Meer dan 1 op 6 van de kinderen en jongeren in België (of 16%) leeft in armoede, staat er te lezen op hun site. Wat ze voor een rijk land als België onaanvaardbaar vinden. Hun pleidooi en hun eisen geven we hieronder mee (bron: www.17oktober.be)
De welvaart en het welzijn van kinderen en jongeren, hun vermogen om de wereld aan te kunnen, is in grote mate afhankelijk van de gezinscontext waarin deze kinderen en jongeren opgroeien. Daarom dat onze aanbevelingen voor het bestrijden van armoede bij kinderen en jongeren vertrekken vanuit de positie van hun families in de maatschappij. We pleiten voor een maatschappij die instaat voor een rechtvaardige verdeling en democratische toegang tot de materiële, immateriële en natuurlijke rijkdommen. Het is de enige manier om ervoor te zorgen dat armoede niet in stand wordt gehouden. Het is de enige manier om de vicieuze cirkel van armoede te doorbreken.
EIS 1 : LAAGSTE INKOMENS OMHOOG
Door een gebrek aan inkomen worden gezinnen verplicht een groot deel van hun tijd en energie te besteden aan overleven, aan het zoeken naar oplossingen voor de moeilijke situatie waarin ze zich dagelijks bevinden. Deze situatie beperkt aanzienlijk hun toekomstperspectieven (‘zorgen voor morgen’). Ieder gezin moet daarom beschikken over een toereikend inkomen dat hen in staat stelt om waardig te leven.
EIS 2 : TOEGANG TOT KWALITEITSVOLLE DIENSTEN
Kinderen en jongeren die opgroeien in gezinnen in armoede, worden uitgesloten van diensten die noodzakelijk zijn voor hun verdere ontwikkeling en welzijn. Een gezonde voeding, een kwalitatieve woning, toegang tot energie, gezondheidszorg, onderwijs, mobiliteit,…. Allen bouwstenen voor een waardig leven, maar voor velen geen vanzelfsprekendheid. Naast de financiële moeilijkheden die kinderen en jongeren ondervinden, krijgen ze ook te maken met discriminatie. Steeds vaker worden gezinnen in armoede onderworpen aan toenemende controle en groeiende administratieve lasten. Deze stigmatisering van kinderen, jongeren en gezinnen in armoede tast hun zelfvertrouwen aan en zorgt voor nog grotere drempels op weg naar noodzakelijke diensten.
EIS 3 : TOEGANG TOT DE ARBEIDSMARKT
Werk is een belangrijk middel om uit armoede te geraken indien het werk voldoet aan bepaalde voorwaarden Zo moet het aanbod realistisch zijn en op maat. Er moet voldoende ondersteuning geboden worden in een veilige omgeving. Het contract moet duurzaam zijn en het inkomen toereikend. Jongeren zijn vandaag extra kwetsbaar op de arbeidsmarkt: ze hebben bijna 3 keer meer kans dan andere werkzoekenden om werkloos te zijn². In maart 2011, is 20,7% ³ van de jongeren in België werkloos. Jongeren zijn dus een groot slachtoffer van de wetten die regeren over de huidige arbeidsmarkt. Hiertegen moeten we ons verzetten!
Bekijk hier het filmpje van het Belgisch Netwerk voor Armoedebestrijding
Algemeen: meer info op www.17oktober.be
Colloquium Armoedebestrijding - Federaal Parlement
De interparlementaire werkgroep ‘ATD Vierde Wereld, Sociale inclusie’ organiseert elk jaar een colloquium in het federaal parlement naar aanleiding van 17 oktober, de Werelddag van verzet tegen armoede. De editie 2011 vond plaats gaat in het Federaal Parlement op vrijdag 14 oktober. Ze konden opnieuw rekenen op een schare sprekers die stuk voor stuk expert zijn in de materie. Er waren onder meer toespraken van Henk Van Hootegem (Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting), Christine Mahy (Voorzitster van Belgische netwerk Armoedebestrijding), Greta D’Hondt (Welzijnszorg), en Bernard Devos (Kinderrechtencommissaris van de Franse gemeenschap).
Meer info op: www.armoedecolloquium.be
Roman: Ik ben iemand / niemand
Guy Didelez en Lieven De Pril, Uitgeverij Manteau, 2011
"Veertien dagen later deden Kimberly en ik onze eerste communie. Samen met ons waren er nog vier andere kinderen die beloofden dat hun zieltje voor eeuwig aan God zou toebehoren. Ik droeg een witte jurk met rode bolletjes en mijn haar was lang en gekruld. Ik vond mezelf het mooist. De andere meisjes – Kimberly inbegrepen – droegen kleren van jute. Dat was toen volop in de mode. Ik vond het maar niks. Alsof ze een aardappelzak droegen. Mijn jurk was veruit het duurst en ik zag hoe de mensen mij bekeken met ogen van hoe-kunnen-ze-zo'n-dure-jurk-betalen? Ik was toen heel trots op mijn mama. Zij gaf me veel meer dan andere moeders hun kinderen gaven."
Armoede zit in Vlaanderen vaak verborgen achter anonieme gevels. Toch is het een harde realiteit voor één op tien gezinnen.
Ik ben Iemand/Niemand is het unieke verhaal van Emilie en haar gezin. Voor het eerst slaagt iemand erin om van bij haar geboorte tot vandaag, 31 jaar later, alles neer te laten schrijven in een roman. Ze vertelt over haar turbulente school- en liefdesleven, maar vooral over een leven in generatie-armoede in onze welvaartsmaatschappij.
Met Ik ben Iemand/Niemand publiceert Guy Didelez opnieuw een aangrijpend, romantisch, soms humoristisch verhaal, dat je niet licht zal vergeten. Het is vooral een boek dat respect afdwingt voor de kracht en de overlevingsvaardigheden die bij gezinnen in armoede dagelijks aan de orde zijn.
Guy werkte voor dit verhaal samen met Lieven De Pril, die professioneel en als vrijwilliger actief is bij Welzijnzorg en Welzijnsschakels, waar armen het woord nemen. Hij bouwde via deze werking vriendschapsrelaties op met veel gezinnen in verborgen armoede. In augustus 2007 vroeg één van hen om hun levensverhaal uit te schrijven.
In het nawoord wordt de inhoud in een breder kader geplaatst want het staat model voor het leven van veel andere mensen die generatie-arm zijn. Deze website brengt interviews met de hoofdfiguren en achtergrondinformatie. Er zijn vormingspakketten voor de hulpverlening en de onderwijswereld en om mee aan de slag te gaan bij groepen of verenigingen van mensen in armoede. Er is ook een theaterbewerking.
Zie ook onze literatuurpagina.