Bijeenkomst expertisenetwerk 24 januari 2011

24 januari 2011: bijeenkomst expertisenetwerk

Op maandag 24 januari kwam het expertisenetwerk over de relatie tussen pastores en psychologen voor een tweede keer samen. Axel Liégeois, Koen De Fruyt, Annemie Dillen en Anne Vandenhoeck presenteerden elk een artikel uit het tijdschrift Psyche & Geloof, 21e jaargang, nr 3, 2010. Een discussie volgde op de presentatie.

Verslag expertisenetwerk

1. Welkom en Inleiding

Nele Vanleene, An Haekens en Dominiek Lootens zijn verontschuldigd.

We mochten drie nieuwe deelnemers verwelkomen: Lieve Vanhee (psychologe in St. Kamillus te Bierbeek, zorgcoördinator, en werkt mee aan doctoraat: ‘lijden onder schizofrenie’), Olivier Peene (psycholoog, diensthoofd patiëntenbegeleiding, en voorheen psycholoog op de PAAZ in het H. Hart Ziekenhuis te Roeselare), en Ingrid de Beurne (psychologe UZ Leuven op oncologie). Door hun komst is er een beter evenwicht tussen pastores en psychologen in dit expertisenetwerk, wat uit vorige bijeenkomst toch een belangrijk aandachtspunt bleek. Er wordt kort teruggeblikt op de vorige bijeenkomst, waarbij aan de hand van stellingen werd stilgestaan bij de verschillen en de mogelijkheden tot samenwerking tussen psychologen en pastores. In gesprek kwam het eigene van het pastoraat, maar ook het gemeenschappelijke met psychologen naar voren. De stellingen en aangesneden thema’s werden aangereikt vanuit de eigen ervaringen van de deelnemers. In deze bijeenkomst wordt er vanuit een theoretisch kader gekeken naar een aantal aspecten van de verhouding tussen pastores en psychologen. Verschillende presentatoren (Axel, Annemie, Anne en Koen), stellen ons een samenvatting van een artikel voor, dat deel uitmaakt van het bijzondere themanummer van ‘Psyche & Geloof’ (21e jaargang, nr 3, sept 2010) , vanuit de christelijke vereniging voor psychologen en psychiaters in Nederland. Vanuit hun bijdragen, kunnen vragen worden gesteld en zal een gesprek worden aangegaan. Naast de reeds ontvangen PPT, zal een samenvattend artikel in PDF formaat als bijlage worden verstuurd, samen met dit verslag. (PPT's en het artikel van Nicolette Hijwegen zijn ook te vinden onderaan deze pagina.)
 

2. Theoretisch kader

Na de presentatie van Axel Liegéois van het artikel ‘Samenwerking tussen geestelijk verzorger en psycholoog in het licht van transformatie van religie’ van de hand van Nicolette Hijweege, kwamen een aantal vragen op. Een eerste vraag ging over het aandeel van psychologie dat voorzien is in de opleiding tot pastor, en sloot daarbij aan bij de klemtoon van Hijweege dat ook voor pastores psychologie een primair referentiekader is geworden. Vanuit de opleiding aan onze faculteit, werden de twee verplichte godsdienstpsychologische vakken aangehaald, en het keuzevak 'counseling en gespreksvaardigheden' van Mia Leijssen. Er werd aangegeven hoe er een algemene vermindering is van vakken (waardoor vakken buiten de faculteit, sneller ‘sneuvelen’), een kleinere ruimte voor keuzevakken, en misschien een aarzelende reactie tegenover te veel psychologie vanuit de houding tegenover het therapeutisch pastoraat. Er werd ook opgemerkt dat de situatie anders is in Nederland. Het gevaar werd verwoord dat sommige zorgverleners denken omdat ze een vak psychologie hebben gehad, dat ze het kennen. Psychologie is echter een uitgebreide opleiding op zich. De vraag maakte duidelijk dat als pastoraat werkelijk psychologie als een belangrijk (mogelijks zelfs primair) kader ziet, de pastorale opleiding dan ook voldoende aandacht moet hebben voor psychologische vakken.

Een tweede vraag, die tijdens het gesprek na de theoretische impulsen zal terugkomen, is de vraag wat wordt bedoeld met termen als zingeving en religie. Er heerst verwarring rond wat met pastoraal wordt bedoeld en wat pastores precies beogen. Het onderscheid dat werd aangebracht tijdens de vorige bijeenkomst wordt opgefrist: we onderscheiden een existentiële dimensie (de meest basale), een spirituele dimensie en een religieuze dimensie. Pastores zien hun opdracht breed op het niveau van de zingeving en het existentiële, waarvan het expliciet religieuze slechts een deel is. Die brede aanpak was er eigenlijk altijd al, en wordt vandaag de dag nog meer verbreed. Het is die benadering en openheid voor existentiële vragen, die de vraagstelling van onze bijeenkomsten ook scherper stelt: het werk van pastores en psychologen komt dichter bij elkaar, omdat pastores zich met meer willen bezighouden dan het expliciet religieuze en kerkelijke, met name zingeving en spiritualiteit in brede zin.  Een derde vraag, rond het onderscheid tussen begeleiding en behandeling, komt nog verder aan bod in de uiteenzettingen, en in het daaropvolgende gesprek. Koen De Fruyt, stelde ons het artikel van Corry Van Straten voor, getiteld ‘Multiculturele geestelijke verzorging en de samenwerking met de psychiater en de psycholoog in de geestelijke gezondheidszorg’.

Nadien volgde een presentatie van Anne Vandenhoeck, die het meer praktische artikel van Evert Kronenmeijer besprak: ‘Zoeken naar woorden. Het geheim van een mensenleven en rapportage door de geestelijke verzorger in de revalidatie’. Een aantal theoretische modellen voor screening werden voorgesteld door Annemie Dillen aan de hand van het artikel van Wim Smeets: ‘het spirituele aspect in het detecteren van psychosociale behoeften in de oncologische praktijk.’ Anne vandenhoeck rondt het theoretische gedeelte af met het overzichtsartikel van Nicolette Hijweege: ‘Wat betekent dat? En ‘Waar staat dat voor? Over de samenwerking tussen geestelijke verzorging en psycholoog.’ We staan vooral stil bij de slide over de obstakels in de samenwerking.

3. Discussie

De vraag wordt gesteld wat de theoretische input bij de deelnemers oproept. Wat is je bijgebleven vanuit de context van de verhouding en mogelijke samenwerking tussen psychologen en pastores? Wat roepen de artikels op voor onze situatie in Vlaanderen? Een aantal thema’s worden aangesneden.

Het verslag van dit onderdeel is voorbehouden aan de deelnemers van de samenkomst op 24 januari.

4. Studiedag

Tot slot komt het programma van de studiedag aan bod, die op 7 april 2011 in de namiddag zal doorgaan, met als tittel ‘Psychologen en pastores in de gezondheidszorg: concurrentie, samenwerking, kruisbestuiving?’. Deze studienamiddag wordt als de volgende impuls gezien. Het opzet is dat Axel Liegéois een korte inleiding zou geven, Anne vandenhoeck een lezing geeft vanuit de expertisenetwerkbijeenkomsten, waarop dan gereageerd zou worden door Anne Gesler vanuit UZ, Koen De Fruyt vanuit psychiatrie, Dominiek Lootens vanuit Caritas, en An Haekens als leidinggevende. Maar we hebben nog geen psycholoog in het programma. Er worden twee grote voorstellen gedaan: het ene is een befaamde psycholoog een hoofdlezing laten doen, dat kan vb. Nicolette Hijweegen uit Nederland zijn, of Mia Leijssen of Jozef Corveleyn. Maar het zou wellicht interessanter zijn om een psycholoog te contacteren die een korte reactie kan geven op de tekst die Anne Vandenhoeck zou voorstellen, of een psycholoog uit onze groep of iemand die nu in de intramurale zorg actief is die mee de tekst met Anne voorbereidt of er op reageert. Het is belangrijk dat we dat perspectief en ook de eigenheid van een psycholoog aan bod laten komen, net zoals de eigenheid van de pastor aan bod komt, want tot nu toe lijkt de klemtoon op het pastorale perspectief te liggen. Denise zou een psycholoog contacteren. Tot slot, worden na de volgende studiebijeenkomst namelijk de studienamiddag, nog twee bijeenkomsten van het expertisenetwerk gepland. 

Vind hier meer info over de studiedag op Theopraxis
 

Tekst Nicolette Hijweege in Psyche&Geloof

N. HIJWEEGE, 'Wat betekent dat?' en 'Waar staat dat voor?', Over de samenwerking tussen geestelijk verzorger en psycholoog, in: Psyche & Geloof 21, 2010 nr. 3, p. 197-212.

Vind hier de tekst

Presentaties Dillen, Vandenhoeck, De Fruyt en Liégeois

Vind hier de ppt van Annemie Dillen

Vind hier de ppt van Anne Vandenhoeck

Vind hier de ppt van Koen De Fruyt

Vind hier de ppt van Axel Liégeois