Werken rond zinbeleving met groepen patiënten

You Tube: Sunday Bloody Sunday live vanuit Slane Castle in 2001

Betekenis: Zowel Bono als The Edge zeggen in verschillende interviews dat ze in dit lied ‘Bloody Sunday’ wilden verbinden met ‘Easter Sunday’. Lijden met hoop. Het lied is één grote aanklacht waarin sprankels van hoop verweven zijn. ‘Sunday Bloody Sunday’ is tevens één van de liederen waarin U2 zich inspireert op bijbelse verzen en zo, onrechtstreeks, het christelijke verhaal verkondigt. Op de vraag waarom ze niet meer expliciet religieuze liederen schrijven, antwoordde Bono: “We don’t think that God needs the advertizing”. Wie de tekst van naderbij bekijkt, zal een aantal elementen ontdekken:
• Schok: ‘I can’t believe the news today; I can’t close my eyes and make it go away.’ Deze openingszin verwijst naar de schokgolven die na elke aanslag door het Ierse volk gingen. De zin staat open voor de beleving van iedereen die leest of hoort over zinloos geweld en onschuldige slachtoffers.
• Aanklacht: ‘How long, how long must we sing this song?’ In de live versie van Slane Castle wordt de aanklacht versterkt door Bono die uitschreeuwt: ‘I am so sick of it! No more!’
• Houding tegenover lijden: “And it's true we are immune; when fact is fiction and TV reality. And today the millions cry; we eat and drink while tomorrow they die.” Met deze regels wijst de band op de verzadigde houding tegenover lijden en onrecht. We eten en drinken terwijl er miljoenen zijn die huilen en schreeuwen. Fictie is in onze cultuur realiteit geworden en omgekeerd.
• Kritiek op het gebruik van geweld: ‘There’s many lost but tell me who has won?’ Er zijn veel onschuldige slachtoffers, maar uiteindelijk wint er niemand door geweld te gebruiken.
• Verzet: ‘But I won't heed the battle call. It puts my back up, puts my back up against the wall.’ Ik ga niet in op de roep tot geweld, want dan sta ik met de rug tegen de muur. Geweld brengt geen uitweg en is geen oplossing.
• Hoop: ‘Because tonight we can be as one.’ ‘The real battle just begun, to claim the victory Jesus won.’ We kunnen samen tegen het geweld opkomen en het aanklagen. De tekst reikt het perspectief van Paaszondag aan. De echte strijd is deze om deel te hebben aan de overwinning van Jezus op de dood.

Wake up Dead Man
luisteren met snelle / trage verbinding

Duur: 4’52’’
CD: Pop
Jaar: 1997

Achtergond: Er is niet echt een specifiek verhaal achter het ontstaan van het lied. Behalve dat het opgenomen werd in het album Pop als een onverwacht einde. Pop begint met een dansnummer (Discotheque) en eindigt met dit trage atypische nummer. Temidden van al het lijden, oppervlakkigheid en onrecht spreekt de vertolker Jezus rechtstreeks aan. De eerste indruk van het lied is er één van verlatenheid en hopeloosheid.

Betekenis: In ‘wake up dead man’ spreekt Bono tot Jezus (In de live versie in Slane Castle wordt het lijden eerst hoorbaar gemaakt door ‘Sunday Bloody Sunday). Het is een uitgesproken religieuze tekst waarin een visie op God, Jezus en lijden naar voren wordt geschoven. Het begin van het lied drukt hopeloosheid en verlatenheid uit: Jezus help me, ik ben alleen in deze verknoeide wereld. En dan een vraag om troost: vertel me dat verhaal over de eeuwigheid en over hoe alles zal zijn. Hiermee verwijzend naar het komend Rijk Gods. Het is een verlangen naar een mooiere wereld. Het refrein van het lied roept Jezus op om wakker te worden: ‘Wake up, wake up dead man!’ Opnieuw vormen Bijbelse verwijzingen de inspiratie voor dit refrein. ‘Wake up dead man’ wordt vaak benoemd als een moderne klaagpsalm die de afwezigheid van God aanhaalt in een context van geloof. Psalm 44 wordt dan gezien als de voornaamste inspiratiebron. In psalm 44  staat er : ‘Wordt wakker Heer, waarom slaapt u? Wordt wakker en stoot ons niet af. Waarom verbergt U uw gelaat? Waarom vergeet U onze ellende en nood? Sta op en kom ons te hulp. Bevrijd ons omwille van uw liefde.’ Wordt wakker verwijst ook naar het verhaal van de storm op het meer (Lc 8, 22-25) waar de leerlingen Jezus uit angst wakker maken. Waar is jullie vertrouwen, vraagt Jezus? Vervolgens komt in het lied de twijfel aan bod: ik weet dat u voor ons zorgt, maar was u niet vrij (toen lijden ons trof)? Het lied beschijft vervolgens God als Schepper, als diegene die regeert over hemel en aarde. De impliciete vraag waarom Jezus niets doet tegen het lijden, is ingebed in een context van geloof ( I know you are looking out for us). Jezus wordt beschreven als de mediator of bemiddelaar bij God voor de vragen van de mensen. In de volgende strofe komt de chaos van het bestaan aan bod door allerlei geluiden te beschrijven. De laatste strofe stelt opnieuw de vraag naar de band tussen Jezus en het lijden. Kon je haar (staat voor een willekeurige persoon) niet waarschuwen voordat het lijden haar trof? Was je bezig met iets nieuws? Is er een orde in de wanorde van het lijden? U2 vertolkt met dit lied de menselijke vragen naar Gods aanwezigheid en rol in het lijden dat mensen overkomt. Het lied wil geen antwoorden geven, maar wil de grote vragen stellen rond lijden en geloof.  Net zoals de klaagpsalmen.

Impuls:Dit lied kan ook zeer goed besproken worden in de context van het thema lijden. Misschien kunnen leerlingen zich herkennen in het bevragen van de band tussen God en lijden. Het kan in ieder geval, of mensen nu geloven in God of niet, een interessant gespreksonderwerp worden. Vanwaar komt lijden? Kan het voorkomen worden? Wat is Gods rol? Hoe beïnvloedt lijden geloven?

You Tube:
Versie van Slane Castle die ongeveer de helft van de tekst van het lied weergeeft,

In een concert in Boston combineerde U2 ‘Wake up dead man’ met ‘Walk on’ dat in dit live optreden eindigt met een meeslepend Halleluja nadat Bono het publiek ‘and the Almighty’ heeft bedankt. ‘Walk on’ is een lied dat inspireert om steeds weer op te staan en verder te gaan.
(Ook hier wordt de helft van de tekst gezongen)

2. Sometimes you can't make it on your own 
luisteren met snelle / trage verbinding

‘Sometimes you can’t make it on your own’ is een lied dat de relatie tussen mensen onder de loep neemt, meer bepaald de relatie tussen een vader en een zoon.

Duur: 5’08’’

CD: How to dismantle an atomic bomb
Jaar: 2004

Achtergrond: Bob Hewson, de vader van Bono, stierf aan kanker enkele dagen voor U2 een groot live concert gaf in Slane Castle (2001 in Dublin, Ierland). Tijdens het concert raakt Bono het verlies aan door enkele anekdotes over zijn vader te vertellen. Bob Hewson werkte in een postkantoor en was een grote liefhebber van opera waarvoor hij al eens zijn tenorstem gebruikte. Bono omschrijft hem als een grappige, charmante, maar ook cynische en harde man. Tijdens de laatse fase van zijn ziekte schreef Bono het lied ‘Tough’ voor hem, dat hij later herwerkte in ‘Sometimes you can’t make it on your own’. Hij zong het tijdens de begrafenis van zijn vader en het werd opgenomen op de CD ‘How to dismantle an atomic bomb’. Bono’s moeder stierf plots toen hij 14 jaar was. Samen met zijn oudere broer werd hij verder opgevoed door zijn vader. Bono laat in de relatie met zijn vader kijken door zijn geschreven woorden bij het begin van de officiële video voor ‘Sometimes you can’t make it on your own’: “My father Bob worked in the Post Office by day and sang opera by night. We lived on the northside of Dublin in a place called Cedarwood Road. He had a lot of attitude. He gave some to me – and a voice. I wish I’d known him better.” 

Betekenis: De tekst houdt een pleidooi tegenover de zieke man om zijn kwetsbaarheid te tonen. Je hoeft niet altijd te vechten, ik kan enkele van de klappen voor jou opvangen, schrijft Bono. In de tekst zijn twee thema’s te herkennen. Een eerste thema is de relatie tussen Bono en zijn vader. De zanger herkent trekken van zijn vader in zichzelf en benadrukt de gelijkenissen tussen hen (And it’s you when I look in de mirror, You’re the reason why opera is in me, ...). Tegelijkertijd benoemt hij hun niet altijd even makkelijke relatie (We fight all the time- You and I, that’s alright, ...). Een tweede thema is de nood aan verbondenheid. Er is een zekere afstand en een verlangen om deze te overbruggen (I'm sick of it all. Can - you - hear - me - when - I - Sing, ...). De regel ‘a house doesn’t make a home’ is opvallend en mooi. In het lied wordt de relatie tussen kind en ouder beschreven en de machteloosheid die de ziekte van een geliefde ander kan teweeg brengen. Voor U2 is het relationele een belangrijk thema. Zonder anderen kan je niet worden wie je geroepen bent te zijn.

Impuls: Dit lied kan in de context van het thema lijden besproken worden of gebruikt in een viering die over lijden gaat. Hoe de eigen kwetsbaarheid laten zien? Kan ik hulp van een ander toelaten? Wat doe ik met machteloosheid in relaties, tegenover het verdriet van anderen, in relatie met God? Ervaren anderen machteloosheid omwille van mij? Wat doet machteloosheid met mij? Herken ik afstand in relaties en het verlangen die afstand te overbruggen?

You Tube:
 

3. Stuck in a moment
luisteren met snelle / trage verbinding

Een lied als reactie op een suïcide.

Duur: 4’32
CD: All that you can’t leave behind
Jaar: 2000

Achtergrond: Bono schreef dit lied vlak nadat Michael Hutchence, de leadzanger van INXS, dood (door ophanging) werd aangetroffen in zijn hotelkamer in Double Bay, in Sidney, Australië. Zijn partner Paula Yates bleef geloven in een ongeluk. Bono dacht er anders over. Hij had ooit een gesprek gehad met Hutchence over suïcide en beide vonden dat toen iets dat zich aandient als een oplossing, maar er zeker geen is. Na het nieuws van de dood van Hutchence schreef een kwade Bono de tekst van ‘Stuck in a moment’.  Bono verdacht Hutchence ervan een ‘gemakkelijke uitweg’ gekozen te hebben en voelde zich boos. Hij beschrijft het lied als ‘een ruzie tussen vrienden’ en denkt daarmee een grotere eer te bewijzen aan Hutchence dan met een sentimenteel lied. ‘Stuck in a moment’geeft zijn vriend als het ware een tik tegen het hoofd.

Betekenis: In dit lied komt een bepaald perspectief op suïcide aan bod vanuit de boosheid en het onbegrip van de schrijver. Voor hem is suïcide geen antwoord. Je zit gewoon vast in een moment, zegt hij tot zijn vriend – je moet jezelf oppakken en verder gaan.  Bono zegt hierover: ‘Ik denk vaak: Goh, als hij het nu een half uur had uitgesteld, zodat de wanhoop hem had kunnen verlaten, dan was hij er nog. Maar waar ik een lage tolerantie voor heb is dat ik zoveel mensen in Afrika heb zien vechten voor hun leven. Ik werk daar veel en ik zie mensen smeken om te blijven leven en het maakt me dan kwaad als ik denk aan mensen die hun leven weggooien.’(Bono on Bono p.134). Voor Bono is het belangrijk om in depressieve tijden perspectief te vinden en aangereikt te krijgen. Voor hem is de ellende van veel Afrikanen zo’n perspectief.

Impuls: De context van thema’s over lijden en suïcide zijn geschikt om dit lied te bespreken. Kunnen leerlingen in deze visie op suïcide en depressie komen? Ziet men de realiteit van het lijden en de boosheid van de nabestaanden? .

You Tube:

4. White as snow
luisteren met snelle /trage verbinding

Een lied over de oorlog in Afghanistan.

Duur: 4’41’’
CD: No line on the horizon
Jaar: 2009

Achtergrond:‘White as snow’ is gebaseerd op het oude kerklied ‘O kom o kom Immanuël’ dat geschreven werd in de 12de eeuw en op muziek gezet in de 15de eeuw. Jim Sheridan contacteerde U2 om een lied te schrijven voor zijn film ‘Brothers’ over de oorlog in Afghanistan. De melodie van het traditionele adventslied werd bewerkt en Bono schreef een tekst. Het is een eenvoudig, intiem, krachtig en evocatief lied geworden op een album (No line on the horizon) dat de idee van pelgrimage of het onderweg zijn centraal stelt. Het eerder onbekende lied wordt door sommige critici als één van de beste U2 songs bestempeld.

Betekenis: Het lied is geschreven vanuit het perspectief van een stervende soldaat in Afghanistan die terugkijkt naar zijn kindertijd. Bono liet zich hiervoor inspireren door zijn eigen kindertijd met zijn oudere broer Norman: ‘My brother and I would drive for ours, like we had years instead of days’.  Het tweede perspectief in de tekst is dat van de realiteit van de invasie in Afghanistan: ‘Now this dry ground it bears no fruit at all. Only poppies laugh under the crescent moon. The road refuses strangers’. De lijnen verwijzen naar het klimaat, de papaverteelt en de vijandigheid tegenover de soldaten in Afghanistan. Beide perspectieven roepen de eenzaamheid of de verlatenheid op die soldaten aan het front kunnen voelen. Toch is er nog een derde perspectief: dat van verbondenheid (met zijn broer) en van het lam. Met het beeld van het lam, zo wit als sneeuw, wordt verwezen naar de Christusfiguur. Het witte van de sneeuw staat voor puurheid en dit beeld wordt gekoppeld aan dat van het lam. Het beeld van de witte sneeuw wordt ook in sommige christelijke hymnen gebruikt om de puurheid van het lam te benoemen of de puurheid van de mensen die door het Lam Gods vergeven zijn. Het is het lam dat kan vergeven waar er geen vergeving is: ‘Once I knew there was a love divine. Then came a time I thought it knew me not. Who can forgive forgiveness where forgiveness is not? Only the lamb as white as snow’. Het beeld van het lam wordt ‘de optimistische christelijke draad’ in de tekst genoemd (The stories behind every U2 song, p.173). Het lied eindigt dan met de regel: ‘If only a heart could be as white as snow’.

Impulsen: Welke regel van het lied spreekt het meest tot de leerlingen? Herkennen ze de melodie van het oude adventslied? Wat roept het beeld van Jezus als lam van God bij hen op?

You Tube:

Tekst: Artist and Composer: Traditional/U2/Eno/Lanois

Where I came from there were no hills at all
The land was flat, the highway straight and wide
My brother and I would drive for hours
Like we had years instead of days
Our faces as pale as the dirty snow

Once I knew there was a love divine
Then came a time I thought it knew me not
Who can forgive forgiveness where forgiveness is not
Only the lamb as white as snow

And the water, it was icy
As it washed over me
And the moon shone above me

Now this dry ground it bears no fruit at all
Only poppies laugh under the crescent moon
The road refuses strangers
The land the seeds we sow
Where might we find the lamb as white as snow

As boys we would go hunting in the woods
To sleep the night shooting out the stars
Now the wolves are every passing stranger
Every face we cannot know
If only a heart could be as white as snow
If only a heart could be as white as snow

5. Yahweh
luisteren met snelle / trage verbinding

Een lied over God en de stad Jeruzalem.

Duur: 4’21”
Album: How to dismantle an atomic bomb
Jaar: 2004

Achtergrond: Het concept voor het lied ontstond vanuit de idee dat niemand eigenlijk Jeruzalem kan bezitten, ook al wil iedereen er zijn eigen vlag in neerzetten. De situatie in het Midden Oosten laat U2 niet koud. In het befaamde inauguratieconcert voor president Obama, in januari 2009, brengt de band het lied ‘In the Name of Love’(de tekst is geïnspireerd door Martin Luther King). Bono verwijst hier uitdrukkelijk naar de droom van vrede die een droom is van Amerikanen, Ieren...Joden én Palestijnen. Het werd als een profetische daad gezien om in het midden van het Gaza conflict dat toen gaande was, de naam van Israël en de Palestijnen in één zin uit te spreken, zeker in de VS dat voornamelijk steun geeft aan Israël in het conflict.

Betekenis: De naam YHWH (Hebreeuwse spelling) wordt meer dan zesduizend keer gebruikt in het Oude Testament en volgens de Joodse traditie niet uitgesproken. Yahweh is de naam voor de Allerhoogste, een heilige naam voor God die in het lied wordt gezongen als een gebed. De zanger richt zich to Jahweh. Enerzijds vraagt hij God hem te helen als mens (‘Take this soul and make it sing’ Take this hands, teach them what to carry’...). Neem alles wat gebroken of onrein is in mij en herstel het. In dezelfde stijl wordt verwezen naar Jeruzalem: ‘Take this city. A city should be shining on a hill. Take this city. If it be your will. What no man can own, no man can take’. De heilige stad kan alleen door God in bezit genomen worden, niet door mensen. In het refrein zingt de zanger dan de naam van de Allerhoogste als een gebed. Anderzijds bevat het lied verwijzingen naar een metanoia, een transformatie. Het lied eindigt immers met de bede: ‘Take this heart and make it break’. Een aanzet tot een transformatie. Ook de regels ‘Always pain before a child is born’ en ‘Still I’m waiting for the dawn’ verwijzen naar een ommekeer. Hiermee drukt de tekst het geloof in een betrokken en transformerende God uit.

Impuls: Welke symbolen herkennen de leerlingen in de video en vinden ze leuk? Zien zij kansen voor de grote religies om samen te leven?

You Tube:

Deze video is bijzonder leuk om mee te werken omwille van de veelheid aan symbolen. Zo worden de symbolen voor de grote religies verwerkt in het woord ‘Coexist’ (samenleven). In sommige live video’s draagt Bono een witte bandana met dezelfde symbolen.

Tekst: Artist and composer: U2

Take these shoes
Click clacking down some dead end street
Take these shoes
And make them fit
Take this shirt
Polyester white trash made in nowhere
Take this shirt
And make it clean, clean
Take this soul
Stranded in some skin and bones
Take this soul
And make it sing

Yahweh, Yahweh
Always pain before a child is born
Yahweh, Yahweh
Still I'm waiting for the dawn

Take these hands
Teach them what to carry
Take these hands
Don't make a fist
Take this mouth
So quick to criticise
Take this mouth
Give it a kiss

Yahweh, Yahweh
Always pain before a child is born
Yahewh, Yahweh
Still I'm waiting for the dawn

Still waiting for the dawn, the sun is coming up
The sun is coming up on the ocean
This love is like a drop in the ocean
This love is like a drop in the ocean

Yahweh, Yahweh
Always pain before a child is born
Yahweh, tell me now
Why the dark before the dawn?

Take this city
A city should be shining on a hill
Take this city
If it be your will
What no man can own, no man can take
Take this heart
Take this heart
Take this heart
And make it break

6. 40
luisteren met snelle / trage verbinding

Duur: 2’39”
Album: War
Jaar: 1983

Achtergrond: Het album ‘War’ wilde een antwoord geven op het geweld in Noord-Ierland en op de Koude Oorlog. Het eerste lied op het album is ‘Sunday Bloody Sunday’, een heftige aanklacht tegen het lijden. Het laatste lied is ‘40’. ‘40’ is het meest serene en eenvoudige lied op het album ‘War’.  Het is zoals een hymne of een slaapliedje dat je een gevoel van vrede en overgave geeft. De tekst van het lied is gebaseerd op psalm 40. Het lied ‘40’ heeft ongeveer hetzelfde refrein als ‘Sunday Bloody Sunday’: ‘how long, how long to sing this song’. In Sunday Bloody Sunday klinkt ‘how long must we sing this song’ als een wanhopig pleidooi in het aangezicht van het lijden, terwijl het in ‘40’ een zacht gezongen, repititief gebed is. Bono en The Edge drukken in verschillende interviews uit hoeveel ze houden van dit lied. U2 wilde het album ‘War’ afsluiten met een uitdrukkelijk spiritueel lied. Op dezelfde manier hebben ze het lied tijdens vele live optredens gebruikt: als een serene, spirituele afsluiter waarbij de bandleden één voor één het podium verlaten. Het indrukwekkend, herhalend zingen van het refrein door het publiek spreekt voor zich. Voor de meeste aanwezigen zal het allicht niet duidelijk zijn dat ze psalmverzen aan het zingen zijn. Maar voor wie het wel weet, voegt het een ongekende diepte toe aan de ervaring van het lied.

Betekenis: Psalmen gaan niet voorbij aan de realiteit van de menselijke ervaring. Of het nu gaat om vreugde, dankbaarheid, verlatenheid, verdriet of kwaadheid, alles kan voor God gebracht worden. In de psalmen zijn dankbaarheid en klagen geen tegenstellingen. Integendeel, wie de goedheid van God niet kent, keert zich ook niet naar Hem om te klagen. Klagen gebeurt in een context van het geloof in God die wel een uitweg zal weten. Men hoopt op zijn aanwezigheid en handelen.
Het lied ‘40’ is voornamelijk gebaseerd op de eerste drie verzen van psalm 40:
‘I waited patiently for the Lord;
He inclined to me and heard my cry.
He drew me up from the desolate pit,
Out of the miry bog,
And set my feet upon a rock,
Making my steps secure.
He put a new song in my mouth,
 A song of praise to our God.
Many will see and fear,
And put their trust in the Lord.’
Psalm 40 is een psalm die dankt en vraagt om hulp. De psalmist spreekt in een eerste deel over de moeilijkheden van het verleden en roemt God omdat hij hem uit de put getrokken heeft. God luistert, sterkt en inspireert in de eerste verzen van de psalm en dus ook in het lied ‘40’. In het lied klinkt respect voor een God die redt en nieuwe hoop brengt. Vanaf vers 11 wordt in de psalm een overgang gemaakt van het verleden naar het heden. De psalmist spreekt over huidige moeilijkheden of problemen en vraagt God hem opnieuw ter hulp te snellen. Het tweede deel van de psalm komt niet rechtstreeks aan bod in het lied ‘40’.

Impuls: Het lied zegt dat God de zanger op een rots gezet heeft en zijn stappen stevig heeft gemaakt. Wie of wat vormt de grond van de leerlingen waarop zij staan? Wat maakt hun stappen zeker? Wie kan hen uit wanhoop trekken? Wat vinden de leerlingen van de psalmverzen?

You Tube: Dit is een sterke live versie van ‘40’ in 2006 in Brazilië. Na een aantal minuten laat de band de massa mensen steeds weer het refrein zingen van het lied terwijl ze één voor één afscheid nemen. Bono gaat eerst en hangt zijn paternoster rond de microfoon. De camera zoemt in op de Christusfiguur aan het uiteinde van de paternoster terwijl de massa blijft zingen: ‘How long to sing this song?’

Psalm 40:
40:1 I relied completely on the Lord,
and he turned toward me
and heard my cry for help.
40:2 He lifted me out of the watery pit,
out of the slimy mud.
He placed my feet on a rock
and gave me secure footing.
40:3 He gave me reason to sing a new song,
praising our God.
May many see what God has done,
so that they might swear allegiance to him and trust in the Lord!
40:4 How blessed  is the one  who trusts in the Lord
and does not seek help from  the proud or from liars!
40:5 O Lord, my God, you have accomplished many things;
you have done amazing things and carried out your purposes for us.  
No one can thwart you!
I want to declare them and talk about them,
but they are too numerous to recount!
40:6 Receiving sacrifices and offerings are not your primary concern.
You make that quite clear to me!
You do not ask for burnt sacrifices and sin offerings.
40:7 Then I say,
“Look! I come!
What is written in the scroll pertains to me.
40:8 I want to do what pleases you,  my God.
Your law dominates my thoughts.”  
40:9 I have told the great assembly about your justice.  
Look! I spare no words!
O Lord, you know this is true.
40:10 I have not failed to tell about your justice;
I spoke about your reliability and deliverance;
I have not neglected to tell the great assembly about your loyal love and faithfulness.  
40:11 O Lord, you do not withhold your compassion from me.
May your loyal love and faithfulness continually protect me!
40:12 For innumerable dangers surround me.
My sins overtake me
so I am unable to see;
they outnumber the hairs of my head
so my strength fails me.
40:13 Please be willing, O Lord, to rescue me!
O Lord, hurry and help me!
40:14 May those who are trying to snatch away my life
be totally embarrassed and ashamed!
May those who want to harm me
be turned back and ashamed!
40:15 May those who say to me, “Aha! Aha!”
be humiliated  and disgraced!
40:16 May all those who seek you be happy and rejoice in you!
May those who love to experience your deliverance say continually,
“May the Lord be praised!”  
40:17 I am oppressed and needy!
May the Lord pay attention to me!
You are my helper and my deliverer!
O my God, do not delay!

7. TIEN liederen van U2 die iets zeggen over hun spiritualiteit

1. I still haven’t found what I am looking for – CD Rattle and Hum
   

   Het leven is een pelgrimage. Het is de weg die telt, niet de eindbestemming, en geloven is een manier om die weg te gaan. We zijn altijd op weg en hebben nog niet gevonden wat we zoeken. Maar het zoeken is belangrijk.

2. Vertigo –CD How to dismantle an atomic bomb

   Het leven vandaag kan verwarrend en destabiliserend zijn. Zin of betekenis is vaak moeilijk te vinden in het geluid en de verwarring van het dagelijkse. Daarom zoeken we zin en betekenis buiten het dagdagelijkse.

3. We get to carry each other (One) – CD Achtung Baby

   Onze levens zijn met elkaar verbonden. We hebben anderen nodig om te worden wie we ten diepste toe zijn. Het is een genade om geroepen te zijn elkaar te dragen.

4. Elevation – CD All that you can’t leave behind

   We zoeken transcendentie voor onszelf, onze ziel, de wereld. De meeste mensen weten wanneer ze iets van die transcendentie proeven en voor velen is ze te vinden in spiritualiteit.

5. It’s a beautiful day – CD All that you can’t leave behind

   We leven in een prachtige schepping, geef er aandacht aan en geniet ervan. Het is een geschenk van God.

6. In the name of love – CD The Unforgettable Fire

   Waag alles voor de liefde, er is geen hogere waarde. Liefde kan alles veranderen, ook ons. De macht van liefde is groten dan de dood. Liefde maakt een verschil in de wereld.

7. Love and peace or else – CD How to dismantle and atomic bomb

   Oorlog en geweld vernietigen de menselijke geest. We moeten naar andere oplossingen zoeken dan oog om oog . Misschien moeten we leren liefde te geven als antwoord op haat of niets verandert.

8. Walk on – CD All that you can’t leave behind

   Wees sterk als je alles verliest, blijf opstaan en doorgaan. Je bent nooit alleen, we delen allen hetzelfde lot.

9. Grace – CD All that you can’t leave behind

   Grace (sierlijkheid, fatsoen, zegening, uitstel, genade) is enerzijds een ode aan vrouwen en anderzijds gaat het over een manier om met de wereld om te gaan: ‘Grace finds beauty in everything’.

10. Crumbs from your table – CD How to dismantle an atomic bomb

    In dit lied protesteert de band enerzijds tegen de houding van de kerk in de AIDS epidemie in Afrika en anderzijds honoreren ze het werk van zuster Ann met AIDS patiënten in Malawi.

8. Vijftien citaten van Bono

Met de volgende citaten van Bono over levensbeschouwing, geloof en religie, kan een stellingenspel gedaan worden. Voor welk citaat kiest de leerling en waarom? Alle citaten komen uit het boek M. Assayas, Bono on Bono. Conversations with Michka Assayas, Hodder and Stoughton Ltd, London, 2005.

1. Over eigen onvermogen en vriendschap in de context van het vormen van een rockgroep met vier mensen: “Your weakness, the blessing of your weakness is it forces you into friendships. The things you lack, you look for in others… “(p.10) Je onvermogen, de zegen van je onvermogen is dat het je drijft naar vriendschappen. Wat je zelf niet hebt, dat zoek je in anderen...
2. Over het heel worden als mens: “You rely on your lover, you rely on your friends, and finally you have to rely on God if you want to become whole.” (p.11) Je leunt op je partner, je leunt op je vrienden en uiteindelijk moet je op God leunen als je heel wil worden.
3. Over zijn relatie met God: “I feel a response to a prayer, or I feel led in a direction. Or if I’m studying the Scriptures, they become alive in an odd way, and they make sense to the moment I’m in, they’re no longer a historical document.” (p. 25) Ik voel een antwoord op een gebed, of ik voel me geleid in een richting. Of als ik de Schrift bestudeer, komen de teksten op een vreemde manier tot leven, ze staan zinvol in relatie tot het moment waarin ik me bevind, ze zijn niet langer een historisch document.
4. Over religie in de context van het ‘verboden’ huwelijk tussen zijn katholieke vader en protestantse moeder: “I have to accept that one of the things I picked up from my father and my mother was the sense that religion often gets in the way of God.” (p.31) Ik moet toegeven dat één van de dingen die ik van mijn vader en van mijn moeder geleerd heb, is dat religie vaak in de weg staat van God.
5. Over het kwaad in de wereld: “No, I’m never surprised by evil, but I’m much more excited about what people are capable of.” (p.85) Nee, ik ben nooit verrast door het kwaad, maar ik word veel meer geraakt door wat mensen kunnen opbouwen.
6. Over het lenen van zijn naam voor de vermindering van de schuldenlast in Afrika: “You know, celebrity is ridiculous. It’s silly, but it is a kind of currency, and you have to spend it wisely. And I’ve learnt that much.” (p.93) Weet je, bekend zijn is belachelijk. Het is dom, maar het is zoals geld dat je kan gebruiken, je moet er wijs mee omgaan. Dat heb ik wel geleerd.
7. Over het vinden van waarheid: “The noise separates me from my instincts. See, I always believed in instinct over intellect. The instinct is what you always knew; intellect is what you figure out. So for me it’s not a question of sitting and figuring it out. … What I need is silence in order to find my own voice again.”(p.116) Geluid maakt het moeilijk aan mijn instincten te geraken. Ik heb altijd geloofd in instincten boven intellect. Het instinct is alles wat je altijd al geweten hebt. Dus voor mij is het geen kwestie van te gaan zitten en na te denken. ... Wat ik nodig heb is stilte om mijn eigen stem terug te vinden.
8. Over de armen en God: “And whatever thoughts you have about God, who He is or if He exists, most will agree that if there is a God, God has a special place for the poor. The poor are where God lives.” (p.124) Wat je ook denkt over God, wie Hij is of dat Hij bestaat, de meeste mensen zullen het erover eens zijn dat als er een God is, Hij een speciale plek heeft voor de armen. De armen zijn waar God leeft.”
9. Over drugs: “Bottom line: I think drugs are dumb. Bottom line: I think abuse of alcohol is dumb. Bottom line: I think that cigarette smoking is dumb. And that’s it really. My point about alcohol is that if you abuse something, it abuses you back. That’s really it. Whether it’s a spliff, whether it’s anything, there’s a boomerang to it.” (p.140) Het komt hierop neer: Ik denk dat drugs doen dom is. Ik denk dat alcoholmisbruik dom is. Ik denk dat sigaretten roken dom is. En dat is alles. Mijn perspectief op alcohol is dat als je iets misbruikt, het jou ook zal misbruiken. Dat is alles. Of het nu om een joint  gaat of om iets anders, er is een boomerang effect.
10. Over vriendschap en muziek: “At the heart of my relationship is a great friendship. That’s in fact, in many ways, the key to all important doors in my life: whether it’s the band, or whether it is my marriage, or whether it’s the community I still live in. It’s almost like the two sorts of sacraments are music and friendship.” (p.119). Het hart van mijn relatie is vriendschap. Dat is in feite een sleutel voor alle belangrijke deuren in mijn leven: of het nu deze van de band is of van mijn huwelijk of van de gemeenschap waarin ik leef. Het is bijna alsof de twee sacramenten vriendschap en muziek zijn.
11. Over een nieuw begin: “I wish to begin again on a daily basis. To be born again every day is something that I try to do. And I’m deadly serious about that.” (p.169) Ik wens elke dag opnieuw te beginnen. Elke dag opnieuw geboren worden, is iets wat ik probeer te doen. En ik ben er doodernstig over.
12. Over genade en liefde: “Mercy is the outworking of love, but love demands that you try to see things from another person’s point of view.” (p.199) Genade is de uitwerking van liefde, maar liefde vraagt dat je de dingen probeert te zien vanuit het standpunt van de ander.
13. Over kritisch nadenken: “A life unquestioned is not one you should envy” (p.323) Op een onbevraagd leven hoef je niet jaloers te zijn.
14. Over barmhartigheid en genade in het Christendom: “It’s clear to me that Karma is at the very heart of the Universe. I am absolutely sure of it. And yet, along comes this idea called Grace to upend all that ‘As you reap, so will you sow’ stuff. Grace defies reason and logic. Love interrupts, if you like, the consequences of your actions, which in my case is good news indeed because I’ve done a lot of stupid stuff.” (p. 204) Voor mij is het duidelijk dat karma aan de basis ligt van het universum. Ik ben daar zeker van. En dan, duikt dit idee van de Genade op om al dat ‘je zal oogsten wat je zaait’ denken een halt toe te roepen. Genade daagt de rede en de logica uit. Liefde onderbreekt, als je wil, de gevolgen van je daden en in mijn geval is dat goed nieuws want ik heb veel domme dingen gedaan.
15. Over vergeving: (de interviewer) “What leaves you speechless?” (Bono) “Forgiveness is my answer” (de interviewer) “You mean being forgiven?” (Bono) “Yeah” (p.322). Wat maakt jou sprakeloos? Vergeving is mijn antwoord. Bedoel je vergeven worden? Ja.

9. Twee recente artikels over U2

In een artikel van De Standaard evalueert Peter Vantyghem het recente concert van U2 in Brussel in 2010.  De pen van Vantyghem geeft aandacht aan het spirituele aspect en bekritiseert de ‘prekerigheid van Bono’. Het tweede artikel poogt, onafhankelijk van het bericht in De Standaard, op deze kritiek een antwoord te geven. Met de veelzeggende titel ‘Laat Bono met rust’ publiceerde de krant The Guardian een bijdrage van Dorian Lynskey die het gevaar van Bono-bashing aanhaalt: het zou weleens anderen kunnen weerhouden op te komen voor goede doelen. Hoe kijken leerlingen aan tegen beroemdheden die opkomen voor goede doelen? Zijn ze overtuigd van hun goede bedoelingen? Of denken ze dat ze het doen voor hun imago? Denken leerlingen dat het nodig is dat er voortrekkers zijn?

Overdonderend massaspektakel

U2 palmt Koning Boudewijnstadion in met passie, melodie en technologie

vrijdag 24 september 2010 – De Standaard, auteur: Peter Vantyghem (Gezien op 22/9 in het Boudewijnstadion)

BRUSSEL - U2 kwam, zag en overwon in Brussel. Een flink deel van de grootsheid kwam op naam van aankleding, maar de band liet bij momenten ook horen dat hij mooi oud kan worden. Een goed concert is altijd de optelsom van herkenning en verkenning. In het Boudewijnstadion viel er voor de meeste mensen veel te verkennen: een nieuw stadiongevoel, songs van het nieuwe album, de fysieke paraatheid van zanger Bono. En verder verwacht een fan natuurlijk orgelpunten uit de catalogus.

U2 vulde dat plaatje perfect in. Niet voor niets is dit de grootste rockband van de planeet. De band kwam de scène opwandelen met alle stadionlichten aan, uitvergroot op dat enorme ovale videoscherm. Het had iets mythisch. Terwijl de band 'Return of the stingray guitar' inzette, een verschroeiend stuk spacy bluesrock, kuierde Bono rond die 'klauw', zoals het innovatieve podium genoemd wordt. Waarna de lichten écht uitgingen en 'Beautiful day' en 'I will follow' de aanval inzetten. Dat zijn snelle songs met veel gitaarwerk en daar wist de klankman niet goed raad mee. Hoe meer rockgitaar en industriële klanken in de sound opdoken, en hoe sneller het ritme, hoe moeilijker het werd om U2 goed te laten klinken.

De setlist was voorspelbaar, maar zegt niet alles. Zo was er een serieus verschil tussen de manier waarop Bono 'I will follow' zong en die waarmee hij 'Magnificent' inzette. Die eerste song dient om te bevestigen dat de jeugdidealen nog intact zijn. Maar 'Magnificent' is U2 nu: vier late veertigers (Bono is er al 50) die zoveel geld hebben dat ze hun uitdaging op het spirituele vlak zoeken. Het nummer was het eerste grote moment van de avond.

Intussen had iedereen de klauw in al zijn glorie kunnen bewonderen. Dat wonderlijk kleine podium onder die reusachtige spinstructuur. Dat videoscherm dat iedereen een goed zicht gaf. De opstelling, die toeliet dat je door het podium heen ook nog publiek zag zitten, wat het gevoel versterkte dat we allen 'one' zijn. Bono achtte het na ruim een halfuur tijd om de Belgische inbreng in het spektakel in de bloemen te zetten. 'Er werken meer Belgen mee aan dit spektakel dan eender welke andere nationaliteit. Vandaag komt de klauw thuis', zei hij.

Daarna volgde nog een extatisch moment met 'I still haven't found what I'm looking for', en dan wilde Bono iets heel anders. Met enkel gitaar in steun zong hij 'North star', een nieuwe kleine song die het stadion ook muzikaal klein maakte. Het was het begin van een intimistisch luik, maar vooral ook het begin van het wereldverbeterende deel. Niemand neemt het Bono kwalijk dat hij de schuld van armere landen wil verminderen, maar er bestaat flink wat ergernis over zijn predikershouding. Vanaf 'In a little while' ging de trukendoos open: eerst de jongen uit het publiek, dan Frank De Winne vanuit de ruimte, een preek van Desmond Tutu en tot slot, ver in de bissen, een flard 'Amazing grace'. Te nemen of te laten, maar het concert kreeg wel een andere allure.

Even ging het nog hard, met 'Vertigo' en 'I'll go crazy', maar het was de oerriff van 'Sunday Bloody Sunday' die opkomende warrigheid weer het stadion uit mepte om U2 te laten doen waar U2 goed in is: de passie, de melodie, het grote geloof. Het slot van het concert, inclusief een lange bisronde, zat weer in de positieve sfeer, met euforische meezingers als 'One' en 'With or without you', om tot een 'Moment of surrender' te komen. De ovatie klonk lang, luid en zeer intens. Ja, het was een goed concert. Grensverleggend op technologisch vlak. Bezield op spiritueel vlak. Wisselvallig op muzikaal vlak. Matig op auditief vlak. Overdonderend als massaspektakel. En het was woensdag mooi weer, dat telt ook. Wat Bono betreft: de rug hield het uit, maar de man leek ons toch duidelijk voorzichtiger geworden. De show moet nog een jaar of tien doorgaan.

 

Laat Bono met rust

Bono is heel af en toe gastschrijver voor een column in de New York Times. Een opmerkelijke column is deze van januari 2010 waarin Bono een top 10 geeft van 10 ideeën die de volgende 10 jaar interessanter kunnen maken.

Ten for the Next Ten