Communiebedeling

In vele ziekenhuizen, zorg- en welzijnsinstellingen is er een communiebedeling. Hoe en wanneer de communie naar de mensen wordt gebracht, verschilt van instelling tot instelling. Er zijn bijvoorbeeld ziekenhuizen waar de communie nog elke dag wordt rondgedeeld en ziekenhuizen waar er geen dagelijkse communieronde meer is. Wanneer er geen dagelijkse communieronde is, wordt er meestal een vaste dag in de week uitgekozen wanneer men met de communie rondgaat. Maar ook dit is geen vaststaand feit. Sommige pastores kiezen zelf de dag wanneer men de communie bedeelt. In het weekend echter biedt bijna iedere ziekenhuis de mogelijkheid tot communie aan.

Hoe de patiënten bereiken?

Het is belangrijk dat iedereen die dat wenst ook de kans krijgt om de communie te ontvangen. Als pastor kan je iedere kamer afgaan met een pixis en vragen aan de patiënt of ze de communie wensen. Aangezien dit een groot werk is en lang niet alle patiënten de communie wensen en deze vraag appreciëren, kan men ook op voorhand aan de patiënt vragen of hij/zij de communie wil en wanneer dit dan gewenst wordt (iedere dag, 1x in de week, enkel in het weekend). Ofwel kan dit aan de patient gevraagd worden bij de opname, ofwel kan er aan de verpleging gevraagd worden of ze iedere dag/ieder weekend navragen of de patiënt graag de communie verlangt. Zo worden de verpleegkundigen erop attent gemaakt dat in het ziekenhuis de mogelijkheid bestaat om de communie te ontvangen en komt de pastorale dienst onrechtstreeks ter sprake. Het nadeel is echter dat de pastor op deze manier afhankelijk is van de verpleegkundigen. Het is bovendien steeds moelijker om verpleegkundigen of verpleeghulpen te motiveren aan mensen te vragen of ze wensen de communie te ontvangen. Tijdsdruk, reacties van patiënten en vooral de eigen vervreemding ten opzichte van het ritueel spelen hier een grote rol. Pastores zijn op zoek naar andere of bijkomende wegen om patiënten hierin van dienst te zijn. Pastores met suggesties worden aangemoedigd dit te delen met collega’s op Elisabeth (info@pastoralezorg.be).

Door wie wordt de communie rondgedeeld?

In vele ziekenhuizen deelt de pastor zelf de communie. Maar de pastor kan hier ook ondersteuning bij krijgen. Zo kan het zijn dat een gewijde aalmoezenier, samen met enkele zusters van het ziekenhuis, de communieronde op zich neemt. Vaak gebeurt het ook dat de pastor in het weekend bijgestaan wordt door de zuster of de aalmoezenier of dat zusters of de aalmoezenier de communieronde in het weekend van de pastor overnemen. Een andere mogelijkheid is dat de pastorale dienst aan vrijwilligers vraagt om hen te ondersteunen in de communiebedeling. De vrijwilligers kunnen bijvoorbeeld éen dag in de week, enkele dagen in de week of in het weekend helpen met de communieronde. Wanneer men werkt met vrijwilligers is het belangrijk dat ze goede richtlijnen en aandachtspunten krijgen. Hier vind je twee voorbeelden van richtlijnen.

Hoe ziet een communieronde eruit?

Tijdstip

Meestal vindt de communieronde plaats in de voormiddag. Toch blijkt er een grote variatie in uren te zijn. Sommige pastores delen de communie al rond om 7 uur ’s morgens. Andere pastores gaan met de communie rond vanaf 9 uur. Ook de lengte van de communieronde kan variëren. Sommige pastores trachten om op een uur tijd alle patiënten de communie te geven, anderen trekken er de hele voormiddag voor uit (van 9u tot 12u30) en combineren het met gesprekken bij de patiënten die communie vragen. Het blijkt echter dat het moeilijk is om een goed moment te vinden. Vaak kom je als pastor bij de patiënt op een ongepast moment (wassen, eten, bezoek, verzorging,...), wat maakt dat je dan nog eens moet terugkeren op een ander tijdstip, of dat je de communie toch uitreikt, maar dat de waarde van het moment hierdoor verloren gaat. Het is dus niet altijd even makkelijk om van de communiebedeling een ‘sacraal’ moment te maken.

Ervoor

Er zijn nogal wat pastores die voor ze aan de communieronde beginnen een gebed bidden, een klein ritueel doen, een tekst lezen of een gebedsviering bijwonen. De teksten van het ‘broodboekje’ kunnen hiervoor ook gebruikt worden. Door het gebed/tekst/ritueel kan de pastor rustig worden in de drukte van de dag en zich voorbereiden en concentreren op het communiegebeuren.

Tijdens

Er zijn pastores die verkiezen om eerst met de patiënt een kort gesprekje te voeren alvorens ze de communie geven.Sommige pastores laten dit afhangen van de patiënt zelf. Als ze voelen dat de patiënt nood heeft om eerst wat op verhaal te komen, voeren ze een kort gesprekje anders gaan ze over tot het uitdelen van de communie. Andere pastores geven liever eerst de communie en gaan daarna over tot gesprek. Wegens tijdgebrek is het echter niet altijd mogelijk om een gesprek te beginnen met iedere patiënt. In dat geval tracht de pastores om later die dag/week nog eens terug te gaan wanneer ze merken dat de mensen hier behoefte aan hebben. 

Na het eventuele gesprek en voor de eigenlijke communie kan door de pastor een gebed opgezegd worden: een eigen geschreven tekst of een bestaande gebedstekst en/of een formulegebed (Onze Vader, Weesgegroet). Dit gebed kan eventueel geïnspireerd worden op de lezingen van de dag. Op www.tijdvoorgod.net/batterijtjes.htm en op http://www.bijbelcitaat.be/Laat_ons_bidden.htm kan je inspiratie opdoen. Na het korte gebed kan dan eventueel de geijkte tekst gezegd worden: ‘zie het lam Gods…’ waarop de patiënt kan antwoorden: ‘Heer, ik ben niet waardig…’

Bij het uitdelen van de communie wordt meestal de geijkte formule gebruikt, nl. ‘het Lichaam van Christus’ omdat dit herkenbaar is voor de mensen.
Andere mogelijkheden zijn:

  • "Dat de aanwezigheid van Jezus kracht en troost mag geven. Het Lichaam van Christus."
  • "Moge dit lichaam van Christus u vandaag tot kracht en steun zijn."

 Na de communie-uitreiking kan er een moment van stilte ingelast worden. Als pastor kan dit een moment zijn om in stilte te bidden voor de patiënt.

Enkele belangrijke aandachtspunten bij het communiedelen

  • Het is belangrijk om jezelf voor te stellen, eventueel de patiënt aan te spreken met de naam om te zien of je bij de juiste patiënt bent en dan nog eens te vragen of het goed is dat ze de communie willen.
  • Het is belangrijk om te letten op de privacy van de patiënt (vragen bijvoorbeeld dat de patiënt bedekt wordt als ze hem/haar aan het wassen zijn.
  • Het is belangrijk om mensen in de ogen te kijken en heel voorzichtig of respectvol om te gaan met de hostie, want hier hechten mensen veel belang aan.
  • Het is belangrijk dat - in navolging van Jezus Christus - mensen met hun verhaal bij ons terecht kunnen. Omdat er tijdens de communiebedeling vaak geen tijd is om een uitgebreid gesprek met de patiënten te voeren, is het belangrijk dat je naar de patiënt terugkeert op een ander moment.
  • Indien mensen eerst wensen te biechten alvorens te communie te gaan, probeer dan zo snel mogelijk een priester te zoeken die de biecht kan horen alvorens de patiënt de communie te geven.
  • Het is belangrijk dat je als pastor een zekere vorm van eerbied (sacraliteit) hebt bij het ronddragen zelf (hoe je de pixis of ciborie draagt, proberen om gesprekken met personeel tussendoor uit te stellen tot na de toer, ook gesprek met mensen die net de communie ontvingen wat uitstellen).
  • Wanneer je de communie wil delen met aandacht, dan kruipt er heel veel tijd in. Vaak moet je als pastor terugkeren omdat de patiënt op het toilet zit of omdat hij net gewassen wordt,… en dan wordt de kamer gepoetst….
  • Je kan veel ‘zien’ als je mensen de communie mag geven (bijvoorbeeld iemand die piekert of iemand die een slechte nacht had). Het is een waardevolle aanleiding om daarna nog eens op bezoek te gaan.
  • Het is belangrijk om de nodige zorg aan de communie-uitreiking te besteden. Overweeg of je een kamer kan binnengaan wanneer verzorging bezig is, patiënten op toilet zitten of zich aan het wassen zijn.
  • Bekijk goed (of vraag na) of de patiënt slikproblemen heeft, of hij/zij wat water wenst te drinken. Een goede methode bij mensen met slikproblemen is de volgende: de hostie in water onderdompelen en wat water laten opzuigen (lukt niet met ingedikt water) en dan op de tong van de patiënt leggen. Dit is veel efficiënter dan water geven nadien of dan een klein stukje hostie te geven. Ook bij heel wat oudere mensen die (vaak door medicatie) een droge mond hebben, is dit een goede methode.Een hygienische manier om mensen met een besmetting de communie te geven die de communie op de tong wensen, is om de de tip van de hostie eerst de tong te laten raken en dan de hostie los te laten. (vermijden van contact met hand pastor)
     

Een voorbeeld (AZ St-Rembert, Torhout)

Vind hier een uitgewerkt voorbeeld van communiebedeling

Formuleringen in andere talen

Tijdens de communiebedeling kan je geconfronteerd worden met patiënten die een andere taal spreken. Als pastor probeer je je meestal zo goed mogelijk aan te passen aan de patiënt. Hier vind je enkele voorbeelden van teksten in het Frans, Engels, Duits, Italiaans en Spaans die in het ziekenhuis St-Rembert, Torhout gebruikt worden tijdens de communiebedeling.