Verhandeling: Contextueel pastoraat met palliatieve patiënten en hun naasten
.jpg)
Spreken over een ongeneeslijke ziekte en sterven is niet eenvoudig. De pastorale begeleiding ervan al evenmin. In de verhandeling “Geven en ontvangen aan het ziekbed. Contextueel pastoraat met palliatieve patiënten en hun naasten” geeft Carine D’hondt een antwoord op de vraag of het contextueel pastoraat een bruikbaar pastoraal model is voor de begeleiding van de palliatieve patiënt en zijn of haar familie. Om een antwoord te kunnen geven op deze vraag was het belangrijk de twee concepten, namelijk palliatieve zorg en contextueel pastoraat nader te bekijken. In het werk beschrijft Carine D’hondt wat palliatieve zorg is, en wordt het begrippenkader van het contextueel denken van Nagy omschreven.
Er wordt eveneens een duidelijk beeld geschetst van het contextueel pastoraat binnen de palliatieve zorg. Er wordt onderzocht of contextueel pastoraat altijd nuttig is bij stervenden. Wat kan er nog gedaan worden bij mensen die subcomateus of comateus zijn? D’hondt komt tot de conclusie dat de pastor op dit moment van het stervensproces veel kan betekenen. Hij of zij kan de zieke bijstaan door een hand vast te houden, maar de pastor moet er vooral aanwezig zijn om de familie bij te staan. Hij of zij werkt er op een contextuele wijze door de namen te noemen van de familieleden, door hen erkenning te geven voor hun aanwezigheid of voor hun kleine handelingen. Hij of zij kan samen met de familie bidden. Daarbij wordt aan iedereen rond het ziekbed erkenning gegeven. Ook de comateuze stervende wordt aangesproken, kinderen krijgen er hun plaats. De pastor is een betrouwbare aanwezige helper en herder in deze bijzondere moeilijk momenten. Deze betrouwbaarheid bouwt de pastor op door op een veelzijdig gerichte partijdigheid aanwezig te zijn bij de zieke en zijn of haar naasten. De pastor luistert er op een verbindende manier naar elke aanwezige. Iedere betrokkene krijgt zijn of haar inbreng. Er wordt niet alleen verbindend geluisterd, maar ook worden er verbindende vragen gesteld. Door de zieke en zijn of haar naasten elk op hun beurt aan bod te laten komen, krijgt iedereen erkenning. Ieder mens is tenslotte betekenisvol. Deze methode van meerzijdig gerichte partijdigheid werkt niet alleen in gespreksvoering, maar ook tijdens het vieren van sacramenten en rituelen. Door stem te geven aan de afwezigen aan het ziekbed mogen ook zij erbij horen. Dit werkt helend.
Contextueel pastoraat bij palliatieve patiënten en hun familie biedt vele mogelijkheden. Het contextueel pastoraat daagt uit om verder te kijken dan de patiënt alleen. De pastor krijgt de mogelijkheid om te werken met partners, met families, levensbalansen mogen opgemaakt worden, de pastor mag meerzijdig partijdig werken. Hij of zij gaat met mensen op weg, er is ontmoeting. Soms kan het levensverhaal van mensen betrokken worden op het verhaal van God, soms niet. Contextueel pastoraat is een pastoraat van hoop, ook in een palliatieve context. Het gaat vooral om een hoop die hier en nu beleefd wordt en gericht is op de toekomst. Tijdens gesprekken en in rituelen kan destructieve gerechtigheid omgebogen worden tot constructieve gerechtigheid. Er kan een zegen uitgesproken worden door de pastor, maar ook door de pastorant naar zijn of haar naasten toe of omgekeerd. Na zo’n gebeuren komt er vaak rust bij de zieke en zijn of haar familie. Dit is een moment van overgave, van loslaten, maar ook van hopen op eeuwig leven.