De sociale kaart

Iedere zorg- en welzijnsinstelling staat in voor een integrale zorg, dit is de zorg voor iedere dimensie van het mens-zijn. De mens bestaat niet alleen uit een lichamelijke dimensie, maar ook uit een psychische, een sociale en een existentiële of spirituele dimensie. Iedere zorgverstrekker is verantwoordelijk voor deze integrale zorg met ieder zijn of haar eigen invalshoek. De pastor kijkt vanuit de levensbeschouwelijke hoek naar de hele mens. Hierbij gaat hij of zij uit van het idee dat iedere mens in principe open staat voor vragen in verband met de zin van het leven. Een professionele pastor weet wanneer zijn of haar kunnen bij een pastorant te kort schiet en wanneer er beter iemand anders ingeschakeld wordt. Ook bij ontslag van de pastorant uit de voorziening kan de pastor hem of haar doorverwijzen, zodat de pastorant niet in de kou blijft staan.

de sociale kaartEen goed hulpinstrument hierbij is de sociale kaart (www.desocialekaart.be). Deze website (met handige zoekdatabank) bevat een overzicht van de diensten, organisaties en voorzieningen uit de welzijns- en gezondheidssector in Vlaanderen en Brussel. Per dienst van een organisatie (vb. poetsdienst van het OCMW) vind je een handige fiche met adresgegevens, contactmogelijkheden, openingsuren, een heldere uitleg over de werking, de beoogde doelgroep, en veel meer. De sociale kaart is een organisatiedatabank. Dit betekent dat je er niet terecht kunt voor een overzicht van alle huisartsen, diëtisten, logopedisten, en andere vrije beroepen.

De sociale kaart

De sociale kaart bevat het aanbod van volgende sectoren en domeinen uit de welzijns- en gezondheidszorg:

  • Algemene sociale dienstverlening:
    • Algemeen Welzijnswerk, OCMW, thuislozenzorg,...;
  • Lichamelijke gezondheidszorg:
    • Dringende medische hulpverlening, medisch hulpmateriaal, ziekenhuizen, sociale diensten van ziekenhuizen, palliatieve zorg,...;
  • Geestelijke gezondheidszorg:
    • Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg, beschut wonen, psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen, hulpverlening aan mensen met een verslaving,...;
  • Thuiszorg:
    • Dienstencentra, diensten voor gezinszorg, dagverzorgingscentra, centra voor kortverblijf,...;
  • Relaties en seksualiteit:
    • Diensten relaties en seksualiteit, familiaal geweld, relatie- en scheidingsbemiddeling,...;
  • Opleiding, werkloosheid en tewerkstelling:
    • Centra voor basiseducatie, vakbonden, sociaal secretariaten, VDAB-kantoren, werkwinkels, arbeidszorg,...;
  • Huisvesting:
    • Woonwinkel, huisvestingsdiensten OCMW en gemeente, sociale huisvestingsinitiatieven,...;
  • Rechtshulp en justitie:
    • Wetswinkel, justitieel welzijnswerk, slachtofferzorg, daderhulp, justitiehuizen,...;
  • Kinderen en gezinnen:
    • Diensten van Kind en Gezin, kinderopvang, centra voor integrale gezinszorg, bezoekruimtes, speel-o-theken, kinderbijslagfondsen,...;
  • Jongeren
    • Jongerenadviescentra, jeugd(welzijns)werk, centra voor leerlingenbegeleiding, Lokale Overlegplatforms Gelijke Onderwijskansen, schoolopbouwwerk, woonbegeleiding jongeren,...;
  • Bijzondere jeugdbijstand:
    • Comités bijzondere jeugdzorg, sociale diensten bij de jeugdrechtbanken, dagcentra bijzondere jeugdbijstand, onthaal-, oriëntatie- en observatiediensten, gemeenschapsinstellingen,...;
  • Ouderen:
    • Aanvraag en toekenning pensioen, ouderen(mis)behandeling, ontmoetingscentra, woonmogelijkheden voor ouderen,...;
  • Personen met een handicap:
    • Handicap en advies, centra voor ontwikkelingsstoornissen, centra voor ambulante revalidatie, vrijetijdsbesteding en sport voor personen met een handicap, buitengewone onderwijsinstellingen, woonvormen voor meerderjarigen met een handicap,...;
  • Etnisch-culturele minderheden:
    • Integratiecentra, tolken- en vertaaldiensten, opvangcentra, racismebestrijding,...;
  • Armoede en kansarmoede:
    • Kringloopcentra, inloopcentra, straathoekwerk, verenigingen waar armen het woord nemen,...;
  • Samenlevingsopbouw:
    • Maatschappelijk opbouwwerk, regionale organisaties voor samenlevingsopbouw, samenlevingsopbouw Vlaanderen,...;
  • Overheden:
    • gerelateerd aan het welzijns- en gezondheidsveld: Provinciale diensten, Vlaamse Gemeenschap, Federale overheidsdiensten.

Klik  hier om te zoeken in de databank

naar boven

We lichten vier instanties verder toe, omdat zij laagdrempelig zijn en algemene sociale en geestelijke bijstand bieden. Dit zijn ook de problematieken waarmee de pastor het vaakst geconfronteerd wordt.

Algemene sociale en geestelijke bijstand in eerste lijn

naar boven

CAW

CAWDe Federatie Centra Algemeen Welzijnswerk groepeert 26 erkende centra algemeen welzijnswerk in Vlaanderen en Brussel.
Een autonoom centrum voor algemeen welzijnswerk organiseert dienst - en hulpverlenende activiteiten gericht op het detecteren, voorkomen, verminderen, signaleren en oplossen van alle factoren die de welzijnskansen van personen, gezinnen en bevolkingsgroepen bedreigen of verminderen door

  • laagdrempelig onthaal en toegankelijke informatie - en adviesverlening;
  • eerste opvang van personen in een materiële, sociale of psychosociale noodsituatie;
  • signaleren van maatschappelijke tekorten;
  • begeleiding in verband met persoonljkheidsontplooiing, maatschappelijk functioneren, relatie-bekwaamheid, huwelijks - en gezinsleven, psychische of fysieke beperkingen;
  • passende nazorg verzorgen;
  • bevorderen van de maatschappelijke integratie en participatie van personen en bevolkingsgroepen die in sociale achterstands - of achterstellingssituatie verkeren;
  • doorverwijzen naar meer gespecialiseerde of meer gepaste diensten (in de eerste-, tweede- of derdelijn of verder)
  • schuldbemiddeling
  • preventieve acties ondernemen

De autonome centra zijn de grootste wat betreft tewerkstelling en aantal cliënten. Binnen deze centra moeten de verschillende doelgroepen met eigen methoden worden benaderd. Zo zal een CAW in de praktijk een koepelorganisatie zijn van een JAC (Jongeren Advies Centrum), een Sociaal Secretariaat, een Opvangcentrum voor Daklozen, een centrum waar echtscheidingsbemiddeling wordt aangeboden ....

Meer info: http://www.caw.be

naar boven

CLG

Bij het Centrum voor Levens- en Gezinsvragen kunnen mensen terecht voor echtscheidingsproblemen, relatiemoeilijkheden, situaties uit het verleden, depressie, afscheid, verdriet, rouw, allerhande gezinsproblemen, persoonlijke moeilijkheden, juridische vragen, en allerhande praktische vragen. Laagdrempelig (intake-gesprek is gratis).

Meer info:

Vb. regio Antwerpen: http://www.cawdemare.be/diensten/3.html

naar boven

OCMW

OCMWHet Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn is een openbare instantie per gemeente in België. Het OCMW verstrekt diensten aan kansarmen, zorg aan ouderen (het OCMW beheert onder andere bejaardentehuizen) en ook psychische hulp aan de inwoners. Structurele uitkeringen aan armen zijn vervangen door het "leefloon", en dat is nu een recht.

  • financiële steun (leefloon en aanvullende materiële tegemoetkomingen)
  • informatie en advies door sociale dienst: over de dienstverlening van het OCMW, sociale rechten (zoals kinderbijslag, ziekteverzekering, pensioen), over huisvesting, gezondheidszorg, het invullen van administratieve documenten enz.
  • juridisch advies door een jurist of advocaat
  • ondersteuning bij de uitvoering van rechten
  • psycho-sociale en pedagogische begeleiding (ondersteunende gesprekken, hulp bij de opvoeding van kinderen enbudgetbegeleiding)
  • materiële hulpverlening, m.b.:
    • financiële hulp (bijvoorbeeld tussenkomst in de huur, medische kosten, het toekennen van voorschotten op onderhoudsgelden)
    • materiële hulp (bijvoorbeeld kleren, maaltijden, hulp aan wie dakloos is)
    • dienstverlening (klusjesdienst)
    • medische hulp (dringende medische hulp buiten de openbare weg)
  • schuldbemiddeling
  • opvang van asielzoekers
  • ondersteuning bij tewerkstelling (arbeidstrajectbegeleiding, meestal geïntegreerd in de Lokale Werkwinkel, samen met de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding, de GTB of de RVA
  • inrichten van sociale voorzieningen zoals de bedeling van warme maaltijden, een poetsdienst, klusjesdienst en thuiszorg
  • steun aan daklozen (vragen van een gemotiveerde afwijking op de toelatingsvoorwaarden aan de sociale huisvestingsmaatschappij, aanvraag van een installatiepremie)

Meer info: zie website OCMW van jouw regio, vb. http://www.ocmw-leuven.be

naar boven

Sociale en geestelijke bijstand in (eerste of) tweede lijn

(meestal na doorverwijzing)

naar boven

CGG

CCGIn de Centra Geestelijke Gezondheidszorg Vlaanderen kan men terecht met uiteenlopende problemen van psychische, relationele of psychosomatische aard. Sommige centra hebben zich gespecialiseerd in bepaalde probleemgebieden (zoals bv. behandeling van drugsverslaving), terwijl andere centra openstaan voor een breed gamma aan problematieken.

Soms vormen ze samen met andere centra uit de regio een "netwerk" om een betere opvang te kunnen waarborgen voor sommige vragen die zich stellen (bv. een netwerk "kindermishandeling"). In de lijst van centra GGZ staat deze mogelijke specialisatie niet steeds vermeld. U kunt telefonisch de gewenste informatie vragen aan het centrum van uw keuze.

Alle CGG centra zijn zgn. tweedelijnsdiensten. Dit houdt praktisch in dat men zich voor een aantal problematieken zal moeten wenden tot een eerstelijnsdienst, bijvoorbeeld budgetbegeleiding bij het OCMW, eenvoudige relatieproblemen bij een CLG (Centrum voor Levens-en Gezinsvragen), juridische problemen bij een wetswinkel. Een huisarts of verwijzer kan advies geven omtrent de behandelmogelijkheden van de CGG.

Mensen worden vaak naar een Centrum Geestelijke Gezondheidszorg verwezen door de huisarts, door een ziekenhuis, een CLB (Centrum voor LeerlingenBegeleiding) of door de jeugdbescherming, maar men kan ook op eigen initiatief een afspraak maken voor een probleemverkennend gesprek, waar tevens allerlei praktische vragen kunnen beantwoord worden. Sinds 2000 is dit in België sterk veranderd en kan men op eigen initiatief zelden geraken bij een CGZ. Een doorverwijzing uit de 1ste lijn wordt noodzakelijk. De CGZ bevinden zich daarom de dag van vandaag vooral op de tweede lijn. Het merendeel van de klachten zijn relatiemoeilijkheden (46,4%), gevolgd door psychische problemen (43%), verwerkingsproblemen (16,2%) en gedragsproblemen (14,8%). Deze klachten kunnen tegelijk voorkomen bij de aanmelding.

Doelgroepen: kinderen en jongeren enerzijds, volwassenen en ouderen anderzijds.

Volwassenen kunnen er terecht met problemen als depressie, relatieproblemen, stress-problemen, seksuele moeilijkheden, angst en fobieën, overspanning, alcoholisme, slapeloosheid, psychosomatische symptomen, ...
Kinderen en hun ouders kunnen zich aanmelden met gedragsmoeilijkheden van een of meerdere kinderen, opvoedingsproblemen, bedwateren, angsten, stotteren, puberteitsproblemen, schoolproblemen, seksuele problemen, enzovoort.

Meer info: http://www.psychomirror.com/hulpverleners/cgg.htm
(je kan ook op google meer gespecialiseerd zoeken naar websites van het CGG in je regio)

naar boven

Met dank aan An Vastenavondt