Structurele actie is nodig
Het ontslag van Roger Vangheluwe joeg schokgolven door de kerk. In de nasleep van het ontslag bleek seksueel misbruik binnen pastorale relaties geen marginaal feit te zijn. Hoe kunnen we in de kerk structureel met deze problematiek omgaan?
De bisschoppenconferentie gaf in haar pastorale brief haar stilzwijgen toe:
“Door te zwijgen werd voorrang gegeven aan de goede naam van het kerkelijk instituut of een kerkelijke persoon boven de waardigheid van het kind als slachtoffer. Daders kregen een nieuwe kans, terwijl slachtoffers door het leven gingen met kwetsuren die niet of nauwelijks konden genezen.”
Naar aanleiding van de gebeurtenissen willen ze het probleem van misbruik aanpakken:
“Waar nodig zullen we de selectiecriteria voor de toelating tot een wijding of een andere verantwoordelijke taak in de kerk nog ernstiger toepassen. We zullen verder werk maken van een betere supervisie en begeleiding voor wie actief is in de pastoraal. We gaan een deontologische code opstellen voor wie werkt met kinderen, adolescenten of kwetsbare volwassenen. Tegelijk weten we dat de wortels van het misbruik dieper reiken dan de persoonlijke problematiek van individuele personen. Seksueel misbruik in de kerk heeft onder meer te maken met de manier waarop gezag wordt uitgeoefend. Daarom moet de kerk eerlijk naar zichzelf durven kijken en vormen van gezagsuitoefening willen veranderen die mee aanleiding kunnen geven tot het misbruik van kinderen. Dit zal zowel moed als nederigheid vragen, vooral van de bisschoppen en de andere verantwoordelijken in de kerkgemeenschap.”
Klik hier om de volledige brief te lezen.
Ook pastores kunnen deelnemen in dit proces
Het is belangrijk om een klimaat te scheppen waarin seksueel misbruik bespreekbaar wordt. Dit kan bijvoorbeeld door in de preek het onderwerp van seksueel misbruik niet uit de weg te gaan of door in de voorbeden te bidden voor de slachtoffers van seksueel misbruik of door in de schuldbelijdenis vergeving te vragen voor het meedoen aan een cultuur van stilzwijgen.
Ook in catechesemomenten met kinderen kan openheid gecreëerd worden met betrekking tot deze thematiek. Kinderen moeten weten dat er plaats is om misbruik te melden. Kan het thema van seksueel misbruik aangehaald worden? En zo ja, hoe?
Als catechist is heb belangrijk om signalen op te vangen. Op deze website vind je signalen terug, die kunnen wijzen op seksueel misbruik. Je kan altijd terecht bij de vertrouwenscentra om raad te vragen.
Op Thomas staat een didactisch dossier over seksueel geweld, dat ook bruikbaar is binnen catechesecontexten: http://www.kuleuven.be/thomas/secundair_onderwijs/in_de_kijker/30_zwijgen.php
Ook het gebruik van bepaalde bijbelteksten kan een open sfeer bevorderen
- Mc 10, 13-16: “Laat de kinderen tot mij komen” (Jezus plaatst het kind centraal – wat betekent dit voor het kind – positief bevragen hierrond)
- 2 S 13: Het verhaal van Tamar en Amnon (Klik hier voor een interpretatie van Ruard Ganzevoort rond dit Bijbelverhaal)
- Het offer van Isaac (Gn 22, 1-19)
- Ps 55,13-17:
13 Zou een vijand mij grieven, ik zou het verdragen,
zou hij mij haten en zich tegen mij keren,
ik zou me voor hem verschuilen.
14 Maar jij, die dacht en deed als ik,
mijn hartsvriend, mijn vertrouwde!
15 Wat genoten wij als wij samen waren
bij het feestgedrang in Gods huis.16 Laat de dood hen onverhoeds treffen,
laat hen levend neerdalen in het dodenrijk,
want bij hen huist het kwaad,
het heerst in hun hart.17 En ik? Ik roep tot God,
de HEER zal mij redden.
Deze verhalen kunnen iets oproepen. In de bijbel zitten verhalen die dergelijke gebeurtenissen onder woorden brengen.