Je bent hier: Startpagina › Thema's › Goede Week › Bouwstenen pastorale activiteiten › Kunst

Academisch Centrum voor Praktische Theologie

helpdesk

dinsdag 22 mei 2012

Kunst

Palmzondag
Witte Donderdag
Goede Vrijdag
Stille Zaterdag
Pasen

Palmzondag

Op onderstaande website vindt u een geïllustreerd Passieverhaal terug:

http://www.cubra.nl/edschilderspasen/pasen01tekst&ill.htm

naar boven

Witte donderdag

Het motief van Witte donderdag wordt in de kunst uitgedrukt door het schilderen van het Laatste Avondmaal.

Steeds meer eten in het Laatste Avondmaal

AMSTERDAM (AP) - Wetenschappers gingen na hoeveel voedsel er op afbeeldingen van het Laatste Avondmaal staat. Dat is steeds meer. Als kunst het leven imiteert, zitten we flink in de problemen. Dat concluderen wetenschappers die een toename van de hoeveelheid voedsel hebben waargenomen op afbeeldingen van het Laatste Avondmaal. Hun bevindingen worden vandaag gepubliceerd in het aprilnummer van het International Journal of Obesity.

Met behulp van een computer bestudeerden de onderzoekers in 52 schilderijen de verhouding tussen het voedsel op tafel en de hoofden van Jezus Christus en zijn discipelen. Daaruit bleek dat tussen de jaren 1000 en 2000 de hoofdmaaltijd met 69 procent is toegenomen. De borden werden 66 procent groter en het brood groeide 23 procent.

‘Supersizing', de Amerikaanse term voor het vergroten van porties eten, wordt gezien als een modern verschijnsel, maar ‘wat we nu zien, is mogelijk een waarneembaar aspect van een trend die lang geleden is ingezet', aldus Brian Wansink, voedingsdeskundige van de Cornell University.

Het onderzoek was zijn idee. In de Bijbel wordt weinig meer gezegd dan dat bij het Laatste Avondmaal wijn en brood aanwezig waren. ‘Over iets anders wordt niets vermeld. Er wordt niet gezegd of er fruit of worteltaart werd gegeten', zegt Wansink, hoewel in de loop der jaren op schilderijen vis, lam en zelfs varken zijn afgebeeld.

Voor het onderzoek gebruikte hij schilderijen uit het boek Last Supper, in 2000 gepubliceerd door uitgeverij Phaidon Press. Een van de schilderijen is het beroemdste kunstwerk over de maaltijd, dat van Leonardo da Vinci. Met behulp van computertechnologie konden de onderzoekers de afbeeldingen scannen, draaien en berekenen ongeacht de plaats van de voedingswaren op de schilderijen.

Het onderzoek ‘is van weinig betekenis', stelt Martin Binks, gedragspsycholoog van het Duke University Medical Centre. ‘We hebben voorbeelden uit het dagelijks leven die de toename van voedselporties aantonen — kijk maar naar wat er in fastfoodrestaurants wordt verkocht.'

Bron: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=QV2NU1EP

Aantal voorbeelden

Uit het Evangelie van de heilige Eusebius - 11e eeuw - Brescia - Biblioteca Civica Queriniana

Heilige Eusebius

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/02.htm

Fresco uit de Silvesterkapel in Komstanz - eind 15e eeuw

Konstanz

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/03.htm

Paneel uit Baden - Olieverf op hout - Museum van Dijon - 15e eeuw

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/04.htm

Uit een perikopenboek - Salzburg - circa 1140 - in de Staatsbibliotheek van Beieren

Salzburg

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/05.htm

Kiew - Staatsmuseum voor Russische Kunst - School van Nowgorod - 15e eeuw

school Novgorod

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/06.htm

Laatste avondmaal - Keulen - circa 1425

Keulen

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/07.htm

Meester van Lyversberg (1460-1490)

Meester van Lyversberg

Bron: http://www.cubra.nl/specialebijdragen/pasen2003/08.htm

naar boven

Goede vrijdag

Hét goede-vrijdagmotief bij uitstek is de kruisiging van Christus. We geven hieronder een aantal voorbeelden:

Memling - Taferelen uit de Passie van Christus

Op dit schilderij van Memling worden taferelen uit de passie van Chrisus afgebeeld.

passie

Bron: http://www.statenvertaling.net/kunst/grootbeeld/351.html

Chagall - De witte kruisiging

Bron: http://www.digischool.nl/ckv2/bevo/kruisiging/de_witte_kruisiging.htm

Rubens - De kruisafneming

Rubens

Bron: http://exelearning.classy.be/rubens/de_kruisafneming.html

Thomas Rodr - Tafereel rond kruisiging

Thomas Rodr - tafereel rond kruisiging

Bron: http://www.kunstinderegio.nl/index.php?page=26&detail=y&vid=48

Cornelisz Van Haarlem - De kruisiging

Bron: http://argusvlinder.web-log.nl/de_avonturen_van_de_argus/2009/week29/index.html

Jacob Cornelisz van Oostsanen - De kruisiging van Christus

Bron: http://www.geheugenvannederland.nl/?/nl/items/RIJK01:SK-C-1621

Roegier Vanderweyden - De kruisiging van Christus

kruisging

Bron: http://94.211.9.244/BOVENBOUW/CKV2/kunstgeschiedenis/algemeen/overzicht%20in%20afbeeldingen/middeleeuwen.htm

Stille zaterdag

Een meer luguber motief is het afbeelden van de dode Christus. Dit is een populair motief om Stille Zaterdag mee uit te drukken. Hieronder geven we een aantal voorbeelden weer:

Carracci - Dode Christus

dode christus

Bron: http://gelkinghe.web-log.nl/photos/uncategorized/2008/03/22/carracci_dode_christus.jpg

Mantegna - Dode Christus

Dode Christus

Bron: http://www.jim3dlong.com/renaissance-16.html

Vroeg achttiende-eeuwse afbeelding van een dode Christus (Barok)

dode christus

Bron: http://gelkinghe.web-log.nl/gelkinghe/kunsten/index.html

naar boven

Pasen

Verrijzenis

Basilica di Santa Maria degli Angeli e dei Martiri - la ressurezione

de verrijzenis

Bron: http://www.kuleuven.be/thomas/algemeen/fotodatabank/pic/312/c50-0/

Noli me tangere

Een populair motief rond Pasen zijn de noli me tangere-afbeeldingen. Dit zinnetje is afkomstig uit het verhaal van de verschijning van Jezus aan Maria Magdalena. Jezus zegt tegen Maria Magdalena: 'Houd me niet vast' of 'Noli me tangere'

11 Maria stond nog bij het graf en huilde. Huilend boog ze zich naar het graf, 12 en daar zag ze twee engelen in witte kleren zitten, een bij het hoofdeind en een bij het voeteneind van de plek waar het lichaam van Jezus had gelegen. 13 ‘Waarom huil je?’ vroegen ze haar. Ze zei: ‘Ze hebben mijn Heer weggehaald en ik weet niet waar ze hem hebben neergelegd.’ 14 Na deze woorden keek ze om en zag ze Jezus staan, maar ze wist niet dat het Jezus was. 15 ‘Waarom huil je?’ vroeg Jezus. ‘Wie zoek je?’ Maria dacht dat het de tuinman was en zei: ‘Als u hem hebt weggehaald, vertel me dan waar u hem hebt neergelegd, dan kan ik hem meenemen.’ 16 Jezus zei tegen haar: ‘Maria!’ Ze draaide zich om en zei: ‘Rabboeni!’ (Dat betekent ‘meester’.) 17 ‘Houd me niet vast,’ zei Jezus. ‘Ik ben nog niet opgestegen naar de Vader. Ga naar mijn broeders en zusters en zeg tegen hen dat ik opstijg naar mijn Vader, die ook jullie Vader is, naar mijn God, die ook jullie God is.’ 18 Maria uit Magdala ging naar de leerlingen en zei tegen hen: ‘Ik heb de Heer gezien!’ En ze vertelde alles wat hij tegen haar gezegd had. (Joh 20, 11-18 - Nieuwe bijbelvertaling)

Voor meer informatie over dit motief, kan u op volgende plaatsen terecht:

Hieronder vind je een aantal voorbeelden terug: