Edward Schillebeeckx overleden
Edward Schillebeeckx overleed op 23 december 2009. Voor heel wat theologen en pastores vormt zijn theologie een belangrijke inspiratiebron. Erik Borgman zei over Schillebeeckx dat hij van hem leerde om de “wereld opnieuw te zien als een plaats van Gods aanwezigheid” en om voortdurend te vraag te stellen hoe onze tijd “door God getekend wordt” (Kerk en Leven, 2009). Recent verschenen een aantal publicaties, die zijn veelzijdige theologie eer willen aandoen en inspiratie kunnen bieden bij de zoektocht naar wat pastoraal werk kan inhouden.
'Volgens lekendominicaan, hoogleraar theologie en leerling Erik Borgman markeert de dood van Schillebeeckx het einde van een tijdperk van kerkelijke en theologische vernieuwing. Hij karakteriseert Schillebeeckx niet alleen als een bijzonder geleerd man met een fabelachtig geheugen, maar tevens als een pastoraal gerichte denker. "Daarin springt hij er uit, ook in internationaal opzicht: hij had altijd aandacht voor de vragen van mensen, en of ze iets met zijn denken konden."'
We geven hieronder een aantal verwijzingen weer, voor wie meer wil lezen over Schillebeeckx:
In memoriam Edward Schillebeeckx - Faculteit Theologie en Religiewetenschappen K.U.Leuven
In dankbare herinnering gedenkt de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen (K.U.Leuven) de Vlaamse theoloog en dominicaan Edward Schillebeeckx, overleden op 23 december 2009.
Met hem is één van de belangrijkste katholieke theologen van de voorbije eeuw heen gegaan. Hij speelde niet alleen een belangrijke rol als adviseur op het tweede Vaticaanse Concilie, maar vernieuwde ook op grondige wijze de theologie in de daaropvolgende decennia. Zo heeft hij de opening van de katholieke kerk en theologie op de moderne wereld mee mogelijk gemaakt. In tegenstelling tot andere theologen en kerkleiders beoordeelde hij deze moderne wereld, en de erin voortschrijdende secularisatie, immers niet in de eerste plaats als verlies of bedreiging. In tegendeel: hij zag er een nieuwe kans in om het christen-zijn vandaag authentiek en betekenisvol te beleven.
Vooraleer Edward Schillebeeckx in 1957 hoogleraar werd te Nijmegen, doceerde hij enkele jaren aan het Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen te Leuven. Omwille van zijn verdiensten op en na het concilie verleende de K.U.Leuven hem reeds in 1974 het eredoctoraat.
Tot op vandaag is zijn invloed op de Leuvense theologie tastbaar. Met zijn aanpak heeft Schillebeeckx immers mee de wending naar de hermeneutiek in de katholieke theologie voltrokken. Na hem is het zeer moeilijk geworden om christelijk geloofsverstaan los te zien van het spel van ervaring en interpretatie waarin traditie en geloofsgemeenschap voortdurend betrokken zijn. Met Schillebeeckx leerden theologen in gesprek gaan met nieuwe wijsgerige stromingen en menswetenschappen, met de omgevende cultuur en samenleving. Hij toonde voorts aan dat men niet zomaar over Jezus de Christus kan spreken zonder rekening te houden met het historisch-kritisch onderzoek naar de Jezus van de geschiedenis. Hij benadrukte dat Gods heil niet alleen individueel en spiritueel begrepen moet worden, maar ook praktische, politieke en ecologische dimensies heeft. Maar de belangrijkste boodschap van Schillebeeckx blijft dat christen-zijn met het concrete bestaan zelf te maken heeft – dat de 'leer' niets is zonder het leven.
Namens de Leuvense Faculteit Theologie en Religiewetenschappen wil ik de Vlaamse en Nederlandse Paters Dominicanen, de familie van Edward Schillebeeckx, en de Faculteit der Godgeleerdheid te Nijmegen mijn oprechte deelneming betuigen. Moge Edward Schillebeeckx nu rusten in de vrede van de Heer.
Lieven Boeve
Decaan
Kerknet: EDWARD SCHILLEBEECKX OVERLEDEN
BRUSSEL (KerkNet) – De Vlaamse theoloog Edward Schillebeeckx is woensdag in zijn woonplaats Nijmegen op 95-jarige leeftijd overleden. Hij was al geruime tijd ziek. De dominicaan, die de controverse niet schuwde, raakte vooral bekend door zijn bijdrage tot de vernieuwing van de theologie. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste en meest betekenisvolle en originele theologische denkers van de twintigste eeuw.
Edward Cornelis Schillebeeckx werd op 12 november 1914 in Antwerpen geboren. Hij trad in 1934 toe tot de orde der dominicanen. In 1941 werd hij tot priester gewijd. Schillebeeckx kreeg zijn opleiding bij de vooraanstaande dominicaanse theologen Yves Congar en Marie-Dominique Chenu, die een blijvende invloed op zijn denken zouden blijven uitoefenen. Na zijn studies in Gent, Leuven en Parijs, doceerde hij dogmatiek in Leuven. In 1957 trok hij naar Nederland, hij werd er hoogleraar dogmatiek en geschiedenis van de theologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In 1960 werd hij een van de oprichters van het Tijdschrift voor Theologie, waarvan hij meteen ook hoofdredacteur werd. Tijdens het Tweede Vaticaans Concilie was hij adviseur van de Nederlandse bisschoppen. In die hoedanigheid leverde hij een belangrijke bijdrage tot tal van centrale conciliedocumenten. Toen al pleitte hij voor een minder autoritaire verhouding tussen paus, bisschoppen en leken.
Schillebeeckx kreeg tal van eredoctoraten en onderscheidingen, waaronder de Erasmusprijs, wegens zijn verdiensten voor de Europese cultuur. Door zijn opvattingen over het ambt en door zijn christologie kwam hij in aanvaring met Rome, maar tot een veroordeling leidde dat niet. Feitelijk was zijn hele leven één lange zoektocht naar een eigentijdse manier om, trouw aan het geloof, over Jezus te kunnen spreken. De titel van zijn meest bekende boek luidde dan ook: ‘Jezus, het verhaal van een levende’ (1974).
Bron: http://www.kerknet.be/actua/nieuws_detail.php?nieuwsID=89768
Andere media:
Katholiek Nederland: http://www.katholieknederland.nl/actualiteit/2009/detail_objectID699924_FJaar2009.html
Voor meer informatie en literatuur:
Archief:
Het Leuvense Centre for the Study of the Second Vatican Council verzamelt allerlei archiefmateriaal rond het tweede Vaticaans Concilie. Zo heeft het centrum het archief van Edward Schillebeeckx in zijn bezit en is er een publicatie van de concilienota's van Edward Schillebeeckx op komst. Je vindt er ook audio-opnames van verschillende toespraken terug, onder andere ook van Edward Schillebeeckx.
Voor meer informatie, zie: http://theo.kuleuven.be/page/centr_vatii/
Website:
De Stichting Edward Schillebeeckx stelt zich ten doel de geschreven, gedrukte, audio-visuele en andere materialen van en over het gehele oeuvre van prof. mag. dr. Edward Schillebeeckx te verzamelen, te ordenen, te bewaren en toegankelijk te maken.
Zij wil aldus de geestelijke, wetenschappelijke en maatschappelijke waarden van dit werk veilig stellen voor de toekomst en duurzaam overdragen.
Tijdschriften
Tijdschrift voor Geestelijk Leven: http://www.tgl.be/tgl/mdetail/29120/339/edward-schillebeeckx.
Literatuur
Ons rakelings nabij. Gedaanteveranderingen van God en geloof. Ter ere van Edward Schillebeeckx.
Onder redactie van Manuela Kalsky, André Lascaris, Leo Oosterveen, Inez van der Spek
Inhoud:
- Edward Schillebeeckx - Christelijke identiteit, uitdagend en uitgedaagd. Over de rakelingse nabijheid van de onervaarbare God
- André Lascaris - Leeg is de aarde van Gods heerlijkheid. De aanwezigheid van God in een wereld vol concurrentie
- Robert J. Schreiter - Verzoening als uitdaging en kans. Het heil van God in de wereld van vandaag
- Erik Borgman - Openheid voor de sporen van de God van heil. Edward Schillebeeckx over dominicaanse identiteit
- Marit Monteiro - Een dominicaanse familie zonder grenzen. Transformatie van dominicaanse identiteit of een utopie?
- Huub Oosterhuis - Bestaat God?
- Manuela Kalsky - Een veelgelovig bestaan. Ethisch handelen en interreligieuze dialoog
- David Tracy - Verbondenheid en afstand. Een pleidooi voor het bijeenhouden van religieuze polariteiten
- Emilio Platti - Op de wegen van vrede. Een nieuw verstaan van de islam als geloofsdaad
- Inez van der Spek - Gedaanteveranderingen. Toni Morrisons Beloved als bron van een meerstemmig verstaan van de Geest
- Beknopte bibliografie van werken van en over Edward Schillebeeckx
Klik hier voor een online versie van het boek
En verder:
E. BORGMAN, Edward Schillebeeckx. Een katholieke cultuurtheologie (1914-1964), Uitgeverij H. Nelissen, Barneveld, 1999.
E. BORGMAN, Edward Schillebeeckx: een kritische cultuurtheoloog, in J. WISSINK (ed.), Toptheologen: Hoofdfiguren uit de theologie van vandaag, Tielt, Lannoo, 2006, 66-87.
Getuigenis
Een getuigenis van Bert Claerhout, nieuwe hoofdredacteur van Kerk en Leven, over Edward Schillebeeckx
Monument voor Edward Schillebeeckx
http://domifa.comxa.com/monument.htm