Pastor zijn in een ziekenhuiscontext

Pastorale zorg in het ziekenhuis

Een ziekenhuispastor begeleidt in de eerste plaats patiënten en familie. Hij/zij biedt zich aan als een tijdelijke gesprekspartner van de patiënt, van wie het leven door de ziekenhuisopname spannend en onzeker is geworden.

Pastor in ziekenhuisSoms kan er sprake zijn van een (langdurig) ziekteproces, maar een ziekenhuisopname heeft altijd iets weg van een crisis. Hiermee bedoelen we een ingrijpende gebeurtenis, die de patiënt raakt in zijn/haar lichamelijk, psychisch, sociaal en geestelijk functioneren. De pastor wil de patiënt daarom nabij zijn in deze moeilijke periode en hem/haar een luisterend oor aanbieden. De pastor staat open voor een gesprek, maar laat het aan de patiënt over in hoeverre hij/zij zijn/haar religieuze beleving ter sprake brengt. Omdat de ziekenhuisopnames steeds korter duren, gaat het in het ziekenhuis vaak om eenmalige gesprekken.

Meestal gebeurt het dat de verpleegkundigen de pastor attent maken op patiënten die een pastoraal gesprek zouden wensen. Pastores nemen soms deel aan patiëntenbesprekingen samen met de andere zorgverleners die aan het bed van de patiënt komen. Veel artsen en verpleegkundigen hebben geen voeling meer met geloof en kerk, maar tegelijk is het belangrijk dat ze een gevoeligheid ontwikkelen voor geestelijke en religieuze vragen. De pastor kan hen daarbij via info en vorming ondersteunen.

Ook familieleden zijn welkom bij de pastor. Het is voor hen bijvoorbeeld niet altijd gemakkelijk om de patiënt achteruit te zien gaan, of om geconfronteerd te worden met nieuwe familiale situaties omwille van de ziekte van hun familielid. De pastor is voor hen graag een luisterend oor. Naast gesprekken met patiënten/familieleden kan de pastor ook geroepen worden voor liturgische momenten op de kamer. Het gaat hierbij meestal om korte gebedsmomenten bij patiënten waarmee het even moeilijker gaat.

Ook verzorgt hij/zij op vele plaatsen regelmatig vieringen in de kapel, waarvoor de patiënten en familieleden worden uitgenodigd. Patiënten die hier omwille van diverse redenen niet bij aanwezig kunnen zijn, krijgen de mogelijkheid om de communie te ontvangen op de kamer. Soms worden ook vieringen met het sacrament van de ziekenzalving aangeboden. De kapel wordt doorheen de week meestal gebruikt als stille ruimte.

Tot slot is het ook belangrijk dat de pastor op de hoogte is van de religieuze gebruiken in andere religies, zodat hij/zij patiënten kan doorverwijzen waar nodig.

naar boven

Spirituele zorg: méér dan de taak van de pastor

In het zorgprogramma van iedere instelling staat een integrale zorg centraal, dit is de zorg voor alle dimensies van de mens. Het gaat hierbij niet alleen om lichamelijke zorg, maar ook om zorg voor de psychische, sociale en existentiële dimensie van de mens. Hierbij gaat iedere zorgverlener uit van zijn eigen invalshoek, maar zorgverleners kunnen ook leren van elkaar. Zo kan een verpleegkundige bijvoorbeeld van de pastor leren hoe je existentiële noden kunt detecteren. Het kan daarom interessant zijn om vormingen vanuit de pastorale dienst naar andere zorgverleners toe te organiseren.

Een handig handboek hierbij is het boek onder redactie van Dominiek Lootens: Daar doe ik het voor! Zorg voor de hele mens. Het boek is bedoeld als vormingsondersteunende publicatie voor al wie werkzaam is in de zorginstellingen: verantwoordelijken, begeleiders …

De publicatie wil het belang van spirituele zorg in het kader van de algemene zorg benadrukken. Alle medewerkers van de instelling zijn dragers van die zorg en niet alleen de pastorale werkers. Het boek wil hiertoe werkzame modellen en voorbeelden bieden.

Cd-rom: Daar doe ik het voor! Zorg voor de hele mensBij het boek zit een cd-rom met leermateriaal voor de vorming van alle medewerkers en personeelsleden. Elisabeth biedt u dit materiaal ook online aan. Klik hier om het leerprogramma te starten.

ABCEen ander handig hulpinstrument is het volgende boekje: MARINUS VAN DEN BERG, ABC voor spiritualiteit in de zorg, Uitgeverij Ten Have, Kampen, 2007. Marinus Van Den Berg wil werkers in de zorg stimuleren om te reflecteren rond volgende vragen: Wat beweegt je? Wat belemmert je en wat stimuleert je juist? Wat is belangrijk in jouw werk? Dit werkboek bevat korte teksten en een set kaarten met vragen en stellingen, die het nadenken en het gesprek op gang brengen. 

naar boven

Onderbroken bestaan - vormingselementen in een ziekenhuiscontext

Ziek zijn is een breukfenomeen, in die zin dat het een breuk vormt in het bestaan. De wereld van de patiënt wordt verdeeld in een ‘voor’ en een ‘na’. Daarom is ziek zijn ook veel meer dan wat er in het medisch dossier opgetekend staat. Patiënten stellen zich heel wat vragen: “Waarom moest mij dit overkomen?”, “Waaraan heb ik dat verdiend?”, “Hoe kan ik nu verder?”, ... Het gaat hier om zinvragen. Pastores worden soms gevraagd om vorming te geven, bijvoorbeeld aan verpleegkundigen rond het thema van spiritualiteit in de gezondheidszorg. In wat volgt wordt rond het thema van ‘ziek zijn’ achtergrondinformatie gegeven, alsook bouwstenen om aan mogelijke vorming gestalte te geven.

Overzicht

U kan het volledige document ook hier downloaden.

naar boven

Voorbeelden van uitgewerkte vormingen

naar boven