Op 12 februari vond de studiedag ‘Asiel in de kerk?’ plaats, een organisatie van het Academisch Centrum voor Praktische Theologie met medewerking van Kerkwerk Multicultureel Samenleven. Men ging in op de vraag van immigranten voor een erkenning als vluchteling of een ander legaal verblijf in België. Het verhaal van deze mensen, die vaak ‘mensen zonder papieren’ genoemd worden, daagt kerk en maatschappij uit om kritische na te denken over hun positie ten aanzien van asielzoekers en nieuwe immigranten. Kerk en maatschappij worden gevraagd om hun verantwoordelijkheid niet te ontlopen.
In een eerste bijdrage kwam Hilde Geraets aan het woord als woordvoerdster voor Didier Vanderslycke en Kerkwerk Multicultureel Samenleven. Met haar krachtige bijdrage greep ze de zaal naar de keel. KMS wil niet alleen een principieel antwoord geven op de vraag naar een christelijke houding omtrent migratie, maar ze wil ook concrete actie ondersteunen. Dit doet ze door inzicht te geven in de veelzijdigheid van de migratiethematiek, door vrijwilligers te ondersteunen vanuit een christelijk-humanistisch oogpunt en door het opstellen van concrete verwachtingen om kerkgemeenschappen te inspireren tot actie. In een eerste deel werd dieper ingegegaan op de problematiek van migratie om in een tweede deel een antwoord te formuleren op volgende vragen:
Lees hier de volledige bijdrage van Kerkwerk Multicultureel Samenleven.
Daarna bracht Joke Lambelin verslag uit van het reflectieproces dat vorig jaar werd gevoerd onder de studenten van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, K.U.Leuven. Er werd vertrokken vanuit een aantal bijbelverhalen:
Vanuit ontmoetingen met de veertig mensen zonder papieren verwoordde de werkgroep twee appels, die uitgaan van deze mensen.
Klik hier voor de tekst van Joke Lambelin
De derde bijdrage was van professor Jacques Haers, die zich zes bedenkingen maakte bij het thema van de migratie.
Na de pauze praatte Ward Kennes over de politieke kant van het thema. Hij gaf het wettelijk kader van ‘kerkasiel’ weer. Het was interessant om te horen dat het concept ‘kerkasiel’ niet meer voortkomt in het burgerlijk én kerkelijk wetboek. Het was ook interessant om te zien hoe anders de politieke bril is. Een politicus moet rekening houden met vele factoren: een regeerakkoord, coalitiepartners, oppassen om geen precedenten te scheppen (vb. In het toegeven aan hongerstakingen), de hygiëne in de gaten houden, ...
Klik hier voor de powerpoint van Ward Kennes
Tot slot sloot Annemie Dillen de studievoormiddag af met een reflectie over kerk en diaconie. Ze stelt dat het niet zo vreemd is dat de kerk de rol van kerkasiel opneemt, omdat ze het als haar taak ziet om bij te dragen tot een menswaardige samenleving. Ze grijpt hiervoor terug op de twee encyclieken van Benedictus XVI over caritas: Deus caritas est en Caritas in veritate. Deus caritas est ziet caritas als iets essentieel voor het wezen van de kerk. Het is niet iets dat anderen even goed kunnen doen. Er wordt ook ingegaan op het belang van de praktische naastenliefde. In Caritas in veritate worden liefde en rechtvaardigheid met elkaar verbonden.
Daarna stelt ze zich de vraag hoe de problematiek van asielzoekers onze theologie uitdaagt. Hierbij vindt ze vooral het denken over grenzen en ontmoetingen belangrijk: theologisch nadenken over de ontmoeting tussen 2 werelden en die ontmoetingsplaats als plaats waar God gevonden kan worden.
Klik hier voor de volledige tekst van Annemie Dillen
Naar aanleiding van de opvang van veertig mensen zonder papieren vorig jaar in een gebouw van de K.U.Leuven, werd de werkgroep theologie en sans-papiers opgericht. Op vrijdag 12 februari ging er een studievoormiddag door met als titel 'Asiel in de kerk.' Arjen Bakker, een net afgestudeerde theoloog van de K.U.Leuven, vertelt ons over Vlaams Belangers, de scheiding tussen Kerk en Staat en de theologische visie.
Zoë Schreurs
Veto: Wat is er eigenlijk gebeurd met die mensen?
Arjen Bakker: "Na hun verblijf in het gebouw van de K.U.Leuven heeft rector Marc Vervenne in overleg met Johan Van Pee (de pastor van de Universitaire Parochie, red.) hen een verblijf aangeboden in een zaaltje van het Begijnhof. Daar is het Vlaams Belang trouwens nog tegen komen protesteren op een zondag. Blijkbaar vonden ze het een schande dat daar mensen werden opgevangen. Het grootste deel van die mensen is nu geregulariseerd dankzij een eenmalige regularisatieronde. Anderen, die net geen vijf jaar hier waren, maar wel een arbeidscontract konden voorleggen wachten vaak nog op de resultaten van hun aanvraag."
Veto: Vorige week was er ook een studiedag, wat hield die in?
Bakker: "Vrijdag 12 februari is er inderdaad nog een studiedag geweest met als thema 'Asiel in de kerk', die georganiseerd werd door professor Annemie Dillen. Er vonden verschillende lezingen plaats. De eerste was van het KMS (Kerkwerk Multicultureel Samenleven), een Vlaamse organisatie die zich bezighoudt met migratie. Het was een betoog over waarom christenen een positieve bijdrage moeten leveren aan de multiculturele samenleving en zich moeten inzetten voor migranten."
"De tweede lezing kwam van onze eigen professor Joke Lambelin, namens onze werkgroep. Daarin werd uiteengezet waarmee wij ons het laatste jaar hebben beziggehouden en werd gepleit voor een menselijke benadering van mensen zonder papieren. Basis hiervoor vormden enkele theologische gedachten die ze hiervoor formuleerde."
"Daarna was er een reflectie van Jacques Haers over het belang van kerkelijk engagement. Hij bood ons een theologisch verantwoorde manier om naar immigranten en vreemdelingen te kijken vanuit de christelijke traditie."
"De laatste lezing was van Ward Kennes, die Vlaams volksvertegenwoordiger is en burgemeester van Kasterlee. Hij bekeek het allemaal meer vanuit een politiek en historisch standpunt. Hij gaf bijvoorbeeld ook de ontwikkelingen aan van acties en tegenacties rond mensen zonder papieren in de laatste twintig jaar. Tenslotte gaf Annemie Dillen, de organisatrice, nog een korte reflectie over de dag en vertelde ze nog over haar persoonlijke band met het thema."
Veto: Vond je de studiedag geslaagd?
Bakker: "Ik vond het een keigoede dag. Het ging van heel praktisch, tot heel theologisch en alles wat er tussenin zit. Het was eigenlijk heel rijk qua gedachtevorming en theologische diepte. Dat leverde dus veel op. Wat me bijbleef, maar verder niet wereldschokkend was, ging over een document van het Vaticaan. Professor Haers vertelde hoe men in dat document migraties als een van de tekenen van de tijd beschouwt. Dat is iets wat niet vlug zo benoemd wordt. Omdat het een van de gevolgen van de tijd is, is het iets waar we op een positieve manier mee moeten omgaan. Het is begrijpelijk dat mensen bang worden van het toenemend aantal vreemdelingen, maar eigenlijk is dat iets wat we als een uitdaging zouden moeten zien."
Veto: Er zijn reacties gekomen dat de Kerk zich bezighoudt met dingen die haar niet aangaan. Het zou ingaan tegen de scheiding van Kerk en Staat. Wat vindt u daar van?
Bakker: "Aan het einde van de studiedag was er inderdaad iemand die daar commentaar op had. Dat was iemand die eerder aan de kant van het Vlaams Belang zat en die de Kerk een heel andere rol wilde toedichten. Het is echter zo dat wij geen politieke ambities koesteren. Deze studiedag was louter en alleen bedoeld om een visie te ontwikkelen op migratie en mensen zonder papieren. Bovendien kunnen wij als professoren en studenten in principe doen en laten wat we willen aangezien we geen officiële afvaardiging van de Kerk zijn."
Veto: Wettelijk gezien is het eigenlijk verboden om hulp te bieden aan illegalen. Moet dat veranderd worden?
Bakker: "Het is inderdaad verboden, tenzij om humanitaire redenen. Gelukkig worden deze wetten hier niet altijd even serieus genomen door de politie. Nu, die wetten zijn er gekomen om mensensmokkel tegen te gaan en dus hebben ze zeker hun doel. Maar illegalen die met medeweten van de autoriteiten ondergebracht worden in universiteitsgebouwen, hebben daar dus niet veel mee te maken. Vanuit de Kerk wordt er toch een eis gesteld tot een minimale houding ten opzichte van vluchtelingen."
Bron: Veto: http://www.veto.be/veto/veto3615/PAPIER.html
De Verenigde Naties (UN) hebben 18 december uitgeroepen tot Internationale dag van de migrant.
Op 15 januari 2012 vindt de 98e Werelddag van de Migrant en de Vluchteling plaats.

Men noemt u niet langer “Verstotene”,
uw land niet langer “Verlatene”,
maar u zult heten: ‘Mijn Welbehagen’,
en uw land: “Gehuwde”.
Want de Heer heeft welbehagen in u
en uw land wordt gehuwd.
Zoals een jongeman een meisje huwt,
zo zal Hij, die u opbouwt, u huwen.
En zoals de bruidegom blij is met zijn bruid,
Zo zal uw God blij zijn met u.
(Jes 62, 4)
Minderjarigen die migreren vormen geen nieuw en geen geïsoleerd verschijnsel. In de loop van de geschiedenis ging de migratie van gezinnen gepaard met deze van kinderen. Sommige jongeren en kinderen migreren samen met hun ouders: kinderen van vluchtelingen, van seizoenarbeiders en arbeidsmigranten, kinderen van gezinnen zonder geldige documenten of kinderen die migreren in het kader van een familiehereniging.
Andere jongeren en kinderen migreren alleen. Slechts een klein aantal vraagt asiel bij aankomst. Een meerderheid migreert – vrijwillig of onder dwang – clandestien of zonder legale documenten; anderen worden slachtoffer van frauduleuze aanwervingen, van mensenhandel, van kidnapping door criminele organisaties of netwerken. Aan sommigen belooft men werk in een nieuw land.
Kinderen worden uitgebuit in het prostitutiemilieu, in gedwongen tewerkstelling. Sommigen worden slachtoffer van dwangarbeid of ze worden gebruikt voor de verkoop van organen.
Vandaag schat men dat kinderen en jongeren onder de 18 jaar één derde uitmaken van de migrantenpopulatie. Zij vertrekken om economische redenen, om hun levensomstandigheden te verbeteren, om te ontkomen aan oorlog, om bedreigde gebieden of natuurrampen te ontvluchten. Zo geraken ze gescheiden van hun ouders, van hun familie. Of ze worden door hun ouders weggestuurd in de hoop dat zij het elders beter zullen hebben. Sommigen reizen met een geldig paspoort, anderen zonder of met valse documenten.
De voornaamste redenen waarom minderjarigen migreren.
Kinderen en jongeren die migreren en vluchten ondergaan een culturele ontworteling. Het gebeurt heel vaak dat zij plots in een totaal ander familiaal of samenlevingsklimaat terecht komen die hen totaal vreemd is. Ze ondergaan dan een werkelijke cultuurschok. De fysieke ontworteling ( woonplaats, klimaat, omgeving, relaties, enz. ) gaat gepaard met een psychosociale ontworteling en of vervreemding. Veel jonge migranten missen in hun land van aankomst de belangrijke vertrouwenwekkende structuren zoals het netwerk van vrienden, familieverbanden, culturele geplogenheden, religieuze en symbolische referentiekaders, of de vele elementen die bijdragen dat iemand zich ergens ‘thuis’ kan voelen, geborgen, verzekerd en een innerlijk zelfvertrouwen kan ontwikkelen.
De Conventie van de Verenigde Naties met betrekking tot de Rechten van het Kind ( CVN RvK) omschrijft het ‘kind’ als volgt : een kind is .. ‘iedere mens onder de 18 jaar, behalve wanneer men de meerderjarigheid vroeger bereikt in overeenstemming met de wetgeving die op deze persoon van toepassing is’.
In artikel 2 past de Conventie ( CVN RvK) het statuut en de bescherming van het kind toe op ‘ieder kind dat binnen het territorium van een staatsgrens leeft, inclusief bezoekers, vluchtelingen, kinderen van arbeidsmigranten en van wie in onregelmatige situaties leven’.
In tegenstelling tot een ‘migrant’ – d.w.z. een persoon die zich vrijwillig op een andere plaats vestigt en die bij een terugkeer naar zijn land van oorsprong opnieuw volop van zijn rechten en bescherming kan genieten – is een ‘vluchteling’ iemand die zijn land verlaat omdat zijn bescherming bedreigd is en die derhalve niet meer terug kan keren naar zijn land van herkomst.
Wat betreft een minderjarige vluchteling (kind) stelt het artikel 22.1 van de Conventie van de Verenigde Naties met betrekking tot de Rechten van het Kind ( CVN RvK) : « De betrokken Staten treffen de geëigende maatregelen opdat een kind, dat het statuut van vluchteling wil bekomen of dat beschouwd wordt als vluchteling in hoofde van de toepasselijke internationale wettelijke richtlijnen en procedures – al dan niet vergezeld van zijn ouders of van gelijk welke andere persoon - , wettelijk beschermd wordt en dat het kan genieten van de rechten die de Conventie voorziet en van alle andere internationale instrumenten inzake mensenrechten en humanitaire rechten waartoe de betrokken staten zich verplicht hebben ».
Een minderjarige migrant is niet speciaal beschermd door het recht inzake vluchtelingen, zoals de Conventie van Genève van 1951.
Op het niveau van het internationaal recht wordt de situatie van een minderjarige vluchteling gevat door de Conventie van de Verenigde Naties met betrekking tot de Rechten van het Kind ( CVN RvK), die voor alle kinderen aan adequate bescherming eist.
Anderzijds beschermt de Internationale Conventie inzake de rechtsbescherming van de arbeidsmigranten deze minderjarige migranten. Artikel 29 bepaalt : “Elk kind van een arbeidsmigrant heeft recht op een naam, op het registreren van zijn geboorte en op een nationaliteit”. En artikel 30 stelt : “en het heeft op gelijke wijze als alle andere staatsburgers recht op opvoeding (onderwijs)” Geen enkel lidstaat van de Europese unie heeft dit verdrag evenwel geratificeerd. Maar het gros van de bepalingen van dit verdrag liggen vervat in andere teksten inzake de mensenrechten – teksten die wel door een meerderheid van Staten zijn geratificeerd.
(*)samenvatting van F. Isuiza, ‘Migrants et réfugiés mineurs. Approche sociologique’ en van ‘Les mineurs migrants et réfugiés. Regard du BICE, Bureau International Catholique de l’Enfance’. In : Migrants et Réfugiés, La Pastorale des Migrants, Paris 2009, numéro spécial sur la Journée Mondiale du Migrant et du Réfugié, blz. 4-7.
DE MIGRANTEN EN DE NIEUWE EVANGELISATIE
Elementen voor de zondagseucharistie (2° zondag door het jaar B)
Het thema van dit jaar ‘De migranten en de nieuwe evangelisatie’ is een breed thema dat ons uitnodigt om door te gaan met evangeliseren, dat wil zeggen om zonder ophouden Christus te verkondigen, Blijde Boodschap voor alle mensen in de nieuwe situaties van vandaag.
Daarbij willen we het accent leggen op het getuigenis van de ontmoeting.
Een ontmoeting is nooit banaal: ze ondervraagt ons over onszelf, over onze omgeving. De ontmoeting met een ander laat ons ook dikwijls de Andere ontdekken. Zo leert in de eerste lezing de jonge Samuel van de hogepriester Eli de stem van God herkennen. En in het evangelie is het Johannes de Doper die zijn leerlingen op het spoor van Jezus zet. En zij gaan getuigen van het feit dat ze de Messias gevonden hebben. Het getuigenis van deze ontmoetingen doet iets opleven van wat ons op een dag diep heeft geraakt. Voor migranten en vluchtelingen in een dikwijls moeilijk migratieparcours zijn onverwachte ontmoetingen soms geworden tot nieuwe levenskansen.
Kyrielitanie
Heer, midden de veelheid van onze engagementen lopen we soms voorbij aan een echte ontmoeting. Heer, ontferm U over ons.
Christus, we sluiten ons op in onszelf, uit schuchterheid of schrik, en zo zijn we onbekwaam om een dialoog aan te gaan. Christus, ontferm U over ons.
Heer, in deze samenleving met zoveel diverse richtingwijzers vinden we niet altijd de aangepaste manier om van u te getuigen. Heer, ontferm U over ons.
Openingsgebed
Heer onze God, geen enkel mens is voor U een vreemdeling,
en niemand is zo ver dat U hem niet kunt helpen:
vergeet de migranten niet, de vluchtelingen en bannelingen,
de kinderen die van hun familie gescheiden zijn.
Laat aan hun lijden een einde komen
en geef ook aan ons het respect en de liefde
die Gij betoont aan hen die de wereld verwerpt.
Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon,
die met U en de heilige Geest leeft in de eeuwen de eeuwen. Amen.
Voorbeden
Bidden we God voor de noden van onze wereld en van onszelf:
voor de politieke leiders: om een geest van vrede en rechtvaardigheid; laat ons bidden:
voor de vluchtelingen die hun leven wagen om te ontkomen aan oorlog, vervolging, ellende: dat hun hoop op een beter leven mag uitkomen; laat ons bidden:
voor onze Kerk: dat ze altijd een open plek van onthaal en ontmoeting mag zijn; laat ons bidden:
voor onszelf: dat we van ons geloof in de Christus getuigen door onze liefde en openheid naar alle mensen aan de kant en in miserie; laat ons bidden:
voor alle christenen die zich inzetten voor vluchtelingen, asielzoekers en migranten: dat ze de liefde van onze God zichtbaar mogen maken; laat ons bidden:
Goede God, hoor naar ons bidden.
Behoed de wegen van uw kinderen en zegen hun toekomst.
Door Christus onze Heer. Amen.
Gebed over de gaven:
Heer God,
Gij hebt gewild dat uw Zoon zijn leven gaf
om uw verspreide kinderen bijeen te brengen.
Wij bidden U:
help door dit offer van uw verbond dat ons samenbrengt,
de mensen van vandaag
om te verwijderen wat hen tegenover elkaar stelt
en om elkaar echt als broeders te behandelen.
Door Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer. Amen.
Slotgebed:
God, die ons nieuwe krachten hebt geschonken
door ons te laten delen in hetzelfde brood en dezelfde beker,
maak ons meer attent voor de vragen
van onze vreemde broeders, migranten, vluchtelingen, mensen zonder papieren,
opdat wij ons op een dag allen samen kunnen vinden in uw rijk.
Door Jezus Christus, onze Heer. Amen.
Elementen voor de zondagseucharistie (2° zondag door het jaar C) (Viering van 2011)
Heer Jezus, Gij zijt altijd ingegaan op de uitnodigingen van uw tijdgenoten voor een blijde ontmoeting, ontferm U over ons.
Christus, Gij hebt een tekort omgezet in overvloed van vreugde, van vertrouwen, van broederlijkheid, van levenskracht, ontferm U over ons.
Heer, Gij hernieuwt uw belofte van toekomst aan allen die verlaten worden, ontferm U over ons.
Heer,
in uw aanwezigheid wordt iedere ontmoeting een feest,
want
in uw ogen wordt ieder mens een bron van rijkdom.
Doe ons zien met uw ogen
wanneer wij in onze buurt
mensen ontmoeten, bekenden, onbekenden,
mensen van dichtbij, mensen van over de wereld heen
hier aangekomen
in de hoop op toekomst.
Laat ons in hun ogen
uw schepping zien, uw uitnodiging tot
vriendschap en gerechtigheid.
Moge zo uw rijk werkelijkheid worden in ons midden.
Dat bidden wij U
in Jezus’ Geest.
Amen
Jes. 62, 1-5
Wat kan men zeggen aan de ballingen die alles hebben verloren, en die door het verlies van hun land grote twijfel ervaren aan de realisatie van de beloften? Wat kan men hopen?
Wat kan men aan die ballingen zeggen opdat ze opnieuw hun hoofd kunnen oprichten, een beetje van hun menselijkheid terugvinden? en weer zin krijgen in het leven?
De profeet Jesaja zegt namens God: ,,men zal u een nieuwe naam geven!’’
Ja, er is toekomst.
1 Kor. 12, 4-11
Niet iedereen heeft dezelfde gaven; integendeel mensen zijn heel verschillend, hun gaven zeer verscheiden; maar die zijn er voor het welzijn van iedereen. Verre van ons op te sluiten in angst, nodigt de Heilige Geest ons uit om die gaven in elk te herkennen tot voordeel van allen.
Op deze werelddag voor de migrant en de vluchteling willen we speciaal bidden voor de minderjarigen:
Heer onze God
die het goede wil voor al uw mensenkinderen
luister naar onze vragen
en toon dat Gij een God zijt die toekomst geeft.
Door Jezus Christus, onze Heer.
KMS/AMOS campagne die momenteel gevoerd wordt onder het motto: Migratie heeft een jong gezicht! Kwetsbaar, hoopvol, onze toekomst.Ter gelegenheid van deze campagne vertaalden wij ook de notities van de Spaanse theoloog Daniël Izuzquiza sj. Onder de titel: BROOD BREKEN: notities voor ene politieke theologie van de migratie. Meer informatie op www.kms.be.
Het thema van de migrantendag, die sinds 1914 jaarlijks wordt gehouden, is gekozen door paus Benedictus XVI. In zijn brief vraagt de paus een versterking van het verkondigingswerk op plaatsen waar het evangelie voor het eerst wordt verkondigd, maar evenzeer in geseculariseerde landen die hun sterke katholieke traditie dreigen te verliezen. De paus vraagt ook om werk te maken van de verwelkoming en gastvrijheid voor asielzoekers, die niet zelden hun vaderland moesten verlaten wegens vervolging, geweld of omdat hun leven werd bedreigd. Hij spoort christenen aan om er op toe te zien dat de rechten en de waardigheid van migranten wordt gerespecteerd.