Patiëntenrechten
- Wet inzake patiëntenrechten
- Wie kan voor uw rechten als patiënt opkomen?
- Wat zijn uw rechten als patiënt?
Wet inzake patiëntenrechten
Op 22 augustus 2002 werd de wet inzake patiëntenrechten goedgekeurd. Hiermee wordt vastgelegd op welke diensten de patiënt kan rekenen en waaraan een beroepsbeoefenaar zich te houden heeft. Men wil via deze wet de kwaliteit van de dienstverlening in de gezondheidszorg verbeteren.
Wie kan voor uw rechten als patiënt opkomen?
Indien u meerderjarig bent, dan kan u zelf voor uw rechten opkomen.
Het kan echter zijn dat u niet langer bekwaam bent om die rechten uit te oefenen, bijvoorbeeld in het geval van
- coma
- na verdoving
- dementie
- ...
U bereidt zich het best voor door een vertegenwoordiger aan te duiden. Dit is een meerderjarige persoon die u vertrouwt om uw rechten uit te oefenen in uw naam.
Wat moet u doen?
- Maak een document op met daarin de naam van uw vertegenwoordiger en de datum. Dit document moet door beiden ondertekend worden.
- In dit document vermeldt u wat u specifiek verwacht van uw vertegenwoordiger.
- Geef een kopie van dit document aan uw vertegenwoordiger en aan de behandelende arts.
- U kan deze beslissing te allen tijde intrekken of wijzigen.
Indien u geen vertegenwoordiger hebt aangeduid, wordt u vertegenwoordigd door uw echtgeno(o)t(e) / samenwonende partner of bij gebrek daaraan, door een meerderjarig kind, door uw ouders of een meerderjarige broer/zus. Indien er geen familie is of wanneer de familie het niet eens geraakt over een vertegenwoordiger, dan beslist de zorgverstrekker in uw plaats in overleg met collega’s.
De zorgverstrekker moet de beslissing van uw vertegenwoordiger te allen tijde respecteren. Maar als die beslissing een bedreiging vormt voor uw gezondheid (zoals bijvoorbeeld het weigeren van een bloedtransfusie) en als het niet duidelijk vaststaat dat u daarmee akkoord gaat, dan moet de zorgverstrekker hiervan afwijken.
Wat zijn uw patiëntenrechten?
- Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening
- Recht op vrije keuze van zorgverstrekker
- Recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer
- Recht op informatie
- Recht op toestemming
- Recht op inzage van het patiëntendossier
- Recht op klachtenbemiddeling
1. Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening
U hebt het recht op kwaliteitszorg, die verstrekt moet worden met respect voor uw menselijke waardigheid en uw autonomie. Er mag geen onderscheid gemaakt worden op basis van sociale klasse, nationaliteit of inkomen.
Een zorgverstrekker kan weigeren om u te behandelen, maar dan moet hij/zij u doorverwijzen naar een andere zorgverstrekker.
2. Recht op vrije keuze van zorgverstrekker
U mag zelf uw zorgverstrekker kiezen, ook als uw huisarts u doorverwijst naar één bepaalde collega. U hebt ook het recht om een tweede advies te vragen en u mag op ieder moment veranderen van zorgverstrekker.
3. Recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer
De zorgverstrekker mag geen informatie over uw gezondheidstoestand meedelen aan derden, tenzij dit uitdrukkelijk door de wet wordt voorzien. Niemand mag aanwezig zijn bij een behandeling of een onderzoek, die hiervoor niet strikt nodig is, tenzij met uw uitdrukkelijke toestemming.
4. Recht op informatie
De zorgverstrekker moet u tijdig en op een begrijpelijke manier alle nodige informatie geven. U kan ook vragen om deze informatie schriftelijk te bevestigen.
Het gaat hier om informatie over
- uw gezondheidstoestand
- de voorgestelde behandeling
U heeft ook het recht om niet geïnformeerd te worden, tenzij dit een ernstige bedreiging vormt voor uw gezondheid of die van anderen.
De zorgverstrekker kan u informatie weigeren in uitzonderlijke gevallen en dit slechts tijdelijk. Het gaat hier om gevallen waarbij hij/zij meent dat deze informatie een ernstige bedreiging vormt voor uw gezondheid. In dit geval moet hij/zij
- een andere zorgverstrekker raadplegen
- de reden hiertoe noteren in het patiëntendossier
- de vertrouwenspersoon (indien u er één hebt aangeduid) inlichten
5. Recht op toestemming
Zonder uw toestemming kan geen enkele behandeling gestart of verdergezet worden. Deze toestemming kan mondeling of schriftelijk gegeven worden, nadat u grondig geïnformeerd werd. U kan ook een voorwaardelijke toestemming geven (vb. het stopzetten van chemotherapie wanneer blijkt dat deze niet werkt).
Indien u een behandeling wenst stop te zetten, dan moet dat gerespecteerd worden. De zorgverlener moet u uitleggen wat de gevolgen van de stopzetting zijn. Hij/zij moet u een mogelijk alternatief voorstellen of u doorverwijzen naar een andere zorgverstrekker. U kan ook op elk moment uw beslissing herzien.
In spoedgevallen, waarbij het onmogelijk is om uw toestemming of die van uw vertegenwoordiger te vragen, moet de zorgverstrekker alle noodzakelijke behandelingen instellen. Zodra het mogelijk is, moeten de rechten op informatie en toestemming gerespecteerd worden.
6. Recht op inzage van het patiëntendossier
U hebt het recht op een patiëntendossier dat zorgvuldig wordt bijgehouden en veilig wordt bewaard.
U hebt het recht om dat dossier te lezen. U kan een vertrouwenspersoon aanduiden die dat dossier (samen met u of in uw plaats) kan inkijken. U kan (tegen een kostprijs) een kopie van dit dossier aanvragen. Hieraan moet binnen de vijftien dagen voldaan worden.
Dit inzagerecht is niet absoluut.
- U mag geen gegevens over andere personen lezen, noch persoonlijke nota’s van de arts
- De zorgverstrekker kan u de inzage van bepaalde gegevens weigeren, waarvan hij of zij oordeelt dat ze een ernstig gevaar voor uw gezondheid kunnen opleveren. In dat geval kan uw vertrouwenspersoon het dossier lezen. Als deze vertrouwenspersoon een arts is, mag hij/zij de persoonlijke nota’s van de arts wel lezen.
Een aantal zaken moeten in het dossier opgenomen worden
- Aanduiding van een vertegenwoordiger
- Identiteit van de vertrouwenspersoon
- Uw verzoek om geen informatie te krijgen
- Uw toestemming of weigering van een behandeling
- Specifieke verwachtingen
- ...
De nabestaanden hebben recht op inzage:
- als ze echtgenoot, wettelijk samenwonende partner, partner of bloedverwant tot en met de tweede graad zijn (ouder, kind, broer/zus, kleinkind, grootouder)
- als ze een voldoende gemotiveerd belang hebben dat opweegt tegen de privacy van de overleden patiënt (testament, genetica, verzekeringsovereenkomst, aansprakelijkheidsprocedure). De nabestaanden kunnen enkel de documenten van het dossier inzien die relevant zijn
- Als er geen verzet was van de patiënt tijdens zijn leven.
Nabestaanden kunnen dit recht enkel uitoefenen via een zorgverstrekker (die ook inzage heeft in de persoonlijke notities).
7. Recht op klachtenbemiddeling
Indien u niet tevreden bent over de geleverde diensten of klachten hebt over een zorgverstrekker, kan u terecht bij een ombudsdienst.
Er bestaan verschillende ombudsdiensten:
- Een ombudsdienst voor elk ziekenhuis: deze voorziet in klachten over zorgverstrekkers van die instelling
- Een specifieke ombudsdienst voor andere groepen van zorgverstrekkers
- Een federale ombudsdienst: deze behandelt klachten over zorgverstrekkers, waarvoor geen specifieke ombudsfunctie bestaat.
De ombudsdiensten moeten alles doen om uw vragen en klachten zo goed mogelijk op te lossen. Als dat mislukt, dan moeten zij u inlichten waar u eventueel met uw klachten terecht kan.
U behoudt het recht om onmiddellijk klacht in te dienen bij het gerecht, maar door gebruik te maken van de ombudsdienst, vermijdt u vaak een lang en duur proces.